Ngày 31/3/2012, tại Trường Đại học Tổng hợp Kỹ thuật Matxcơva (STANKIN), các chuyên gia giảng dạy tiếng Nga đã giới thiệu phương pháp giảng dạy mới dành riêng cho sinh viên quốc tế, đặc biệt là du học sinh ngành kỹ thuật.
Đây là nỗ lực nhằm khắc phục những hạn chế trong quá trình tiếp thu ngôn ngữ khoa học, góp phần nâng cao hiệu quả học tập cho sinh viên tại các đại học Nga, trong bối cảnh ngày càng nhiều sinh viên quốc tế lựa chọn du học Nga thông qua các chương trình học bổng toàn phần và học bổng hiệp định.
Nhu cầu đào tạo tiếng Nga chuyên sâu cho sinh viên kỹ thuật
Hiện nay, các trường đại học Nga đang tiếp nhận khoảng 150.000 sinh viên quốc tế, trong đó phần lớn đến từ các nước SNG và châu Á. Lý do nhiều sinh viên lựa chọn du học Nga là do chi phí học tập phù hợp, trong khi các ngành kỹ thuật, Toán học, Vật lý và Y học của Nga lại có uy tín cao trên thế giới.
Tuy nhiên, một trong những rào cản lớn nhất đối với sinh viên quốc tế chính là trình độ tiếng Nga còn hạn chế. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp thu các môn học chuyên sâu như Vật lý, Toán học hay Cơ học kỹ thuật – vốn yêu cầu khả năng đọc hiểu và tư duy ngôn ngữ khoa học phức tạp.
Giáo sư Tatyana Vasilyeva, chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực giảng dạy tiếng Nga như ngoại ngữ tại Trường Đại học Stankin, nhận định:
“Có thực tế là trước đây những sinh viên học theo chỉ tiêu kinh phí Nhà nước thường là những em giỏi, còn bây giờ theo lối đào tạo thương mại, thì đến học là những người có thể trả tiền. Nhưng không phải tất cả đều có thể và muốn chăm chỉ học tập. Nhiệm vụ của giảng viên tiếng Nga ở trường đại học là giúp các sinh viên thích nghi với cuộc sống của nước Nga và nâng dần trình độ ngôn ngữ Nga để hiểu được bài giảng về Vật lý, Toán học và các chuyên ngành kỹ thuật.”
Theo bà, giáo trình tiếng Nga trước đây thường chỉ phục vụ mục tiêu giao tiếp hoặc tiếp cận văn học, không đủ để truyền tải nội dung học thuật trong các lĩnh vực kỹ thuật. Các tài liệu phổ biến khoa học thường dừng ở trình độ lớp 5-7 của phổ thông trung học, chưa thể đáp ứng yêu cầu của các chương trình đào tạo đại học.

Đại học Tổng hợp Kỹ thuật Matxcơva (Stankin) phát triển phương pháp mới
Trước thực tế trên, Trường Đại học Stankin đã phát triển phương pháp giảng dạy mới dành riêng cho sinh viên quốc tế theo học khối ngành kỹ thuật, nhằm nâng cao hiệu quả tiếp thu tiếng Nga khoa học từ năm thứ nhất đến năm thứ ba đại học.
Phương pháp mới được xây dựng dựa trên 4 hình thức thể hiện thông tin: nói, nghe, đọc và viết, bám sát nội dung chuyên ngành mà sinh viên đang theo học. Giáo trình được thiết kế để giúp sinh viên hiểu một khái niệm kỹ thuật không chỉ qua bài giảng, mà còn qua cách giải thích của bạn học (nói), qua sách giáo khoa (đọc), và qua lời giảng của giảng viên (nghe).
Trong các sách giáo khoa tiếng Nga thời trước dùng cho sinh viên các trường kỹ thuật, thường đặt nặng chú ý về ngữ pháp. Các quy tắc được lồng vào những bài khóa khoa học phổ biến. Còn chúng tôi đi từ nội dung bài. Trong bài viết khoa học nào có vấn đề ngữ pháp thì chúng tôi sẽ cho học bài đó. Ngoài ra, văn phong và cách tư duy kỹ thuật không giống như các môn xã hội. Với các bài khóa thuộc khoa học xã hội – nhân văn, cần lặp đi lặp lại và học thuộc. Còn với chuyên gia kỹ thuật thì bán cầu não trái phát triển hơn. Họ cần được cung cấp sơ đồ chỉ dẫn ban đầu, còn tiếp theo học sẽ tự mình triển khai rộng hơn. Chúng tôi cũng tính đến yếu tố đặc thù đó khi xây dựng phương pháp truyền thụ của mình.
Cùng với đó, bà Vasilyeva đã biên soạn Từ điển động từ tiếng Nga dành cho các ngành kỹ thuật, tập hợp hơn 16.000 hình thức sử dụng của động từ và danh từ thường gặp trong lĩnh vực Toán học, Vật lý và các ngành kỹ thuật. Cuốn từ điển này đã được dịch sang tiếng Anh và tiếng Trung, và đang trong quá trình phát triển phiên bản điện tử nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho sinh viên quốc tế.
Theo phản hồi từ sinh viên, từ điển này là công cụ hỗ trợ hiệu quả trong việc học tiếng Nga chuyên ngành, đặc biệt trong các môn học có khối lượng kiến thức thuật ngữ lớn.
Phát triển và mở rộng ứng dụng trong các trường đại học kỹ thuật khác
Phương pháp giảng dạy tiếng Nga của Trường Đại học Stankin hiện đang được nhân rộng và áp dụng thử nghiệm tại nhiều trường đại học kỹ thuật hàng đầu trên toàn nước Nga. Trên cơ sở phương pháp này, Nhà xuất bản Zlatoust – đơn vị xuất sắc của Nga trong việc xuất bản tài liệu dạy tiếng Nga cho người nước ngoài – sẽ phát hành loạt sách chuyên khảo mang tên “Chúng ta đọc văn bản chuyên ngành”.
Loạt sách này sẽ nằm trong chương trình Liên bang “Tiếng Nga”, được in ấn và giới thiệu tại nhiều quốc gia trên thế giới. Mới đây, toàn bộ giáo trình tiếng Nga trong môn Tin học do Giáo sư Vasilyeva biên soạn đã được giới thiệu tại Việt Nam trong khuôn khổ Ngày hội Ngôn ngữ Nga, thể hiện sự kết nối giữa chương trình học bổng Nga và nhu cầu đào tạo tiếng Nga chuyên sâu cho sinh viên Việt Nam.
Nguồn tin: Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam


