Những tiết học thực hành ngành Báo chí tại Nga

Có những buổi sáng sớm, tôi ngồi lặng nhìn sương trắng giăng trên mái nhà ga của thành phố Irkutsk, lòng bỗng dội lên những tiếng vang từ rất xa – tiếng gõ nhè nhẹ của máy điện tín, tiếng lách cách kim đồng hồ thời Liên Xô cũ, và cả tiếng cô giáo Nga dịu dàng bảo: “Chúng ta sẽ đi thực hành hôm nay”.

Không ai dạy tôi phải xúc động như thế nào trước một món đồ cũ, một bảo tàng nhỏ, hay một mẩu đá, nhưng bằng cách nào đó, những điều giản dị ấy đã lưu lại trong tôi một phần ký ức không thể nào quên.

Tôi đi du học ngành báo chí tại Nga theo diện học bổng hiệp định. Một năm đầu tiên ở trường Đại học Kĩ thuật Tổng hợp quốc gia Irkutsk, chúng tôi học hệ dự bị, làm quen với tiếng Nga, văn hóa Nga và con người nơi đây.

Đến năm thứ nhất chuyên ngành, chúng tôi bắt đầu được đi thực hành. Những chuyến đi ấy ngắn thôi, vài tiếng mỗi buổi, nhưng đủ để khắc sâu trong lòng một cảm giác vừa lạ lẫm, vừa gần gũi – như thể mình đang được sống trong một cuốn phim đen trắng, nơi từng chi tiết đều có thể kể lại một câu chuyện dài.

Một chuyến đi trở về với lịch sử truyền thông

Bảo tàng Truyền thông – cái tên nghe tưởng chừng khô khan, nhưng lại là nơi đầu tiên đánh thức trong tôi lòng kính trọng và biết ơn với nghề báo. Tọa lạc trong một tòa nhà nhỏ giữa thành phố Irkutsk, bảo tàng mở ra như một hành lang thời gian, nơi những con tem, lá thư cũ kỹ và chiếc máy điện tín cũ trở thành nhân vật chính.

Ở đó, tôi được tận mắt nhìn thấy chiếc máy điện tín CTA-M67 từ năm 1967 vẫn còn hoạt động. Tôi đã ngồi xuống, thử đánh vài dòng tin ngắn, và khi mẩu giấy gỗ in ra, tôi nhận ra, báo chí không bắt đầu từ những bản tin thời sự thời nay, mà từ những ký tự bé nhỏ được gõ bằng cả một niềm tin lớn lao vào kết nối và sự thật.

Tôi đã thầm khâm phục cách người Nga gìn giữ lịch sử. Những thiết bị, từ ti vi, radio, micro, đến điện thoại công cộng hoạt động bằng xu – tất cả đều được bảo tồn gần như nguyên vẹn. Những món đồ ấy không đơn giản chỉ là đồ vật, mà còn là minh chứng cho một thời đại, một tư duy kỹ thuật và hơn hết là một tinh thần trân trọng quá khứ.

Dù nước Nga ngày nay đã chuyển mình mạnh mẽ, nhưng khi bước chân vào những căn phòng trưng bày ấy, tôi cảm thấy như đang được lắng nghe lời kể từ những thế hệ đi trước – về việc liên lạc từ Irkutsk đi khắp vùng Siberia đã được thiết lập từ thế kỷ 17, và cách mà ngành bưu chính Nga đã giữ thông tin chảy liên tục từ hậu phương ra tiền tuyến trong suốt chiến tranh vệ quốc.

Từ những khối đá, tôi học được cách nhìn đời sâu hơn

Điểm đến thứ hai trong hành trình thực hành ấy là Bảo tàng Khoáng sản – một nơi nghe có vẻ chẳng liên quan gì đến báo chí, nhưng lại dạy tôi bài học lớn về sự quan sát và cảm thụ.

Tôi vẫn nhớ hôm đó, tuyết vừa tan trên sân trường. Bảo tàng nằm ngay trong khuôn viên đại học, nhỏ bé và kín đáo như chính những hòn đá bên trong nó. Khi bước vào, tôi bị choáng ngợp. Không phải bởi thứ gì hào nhoáng, mà vì sự phong phú và đa dạng đến mức choáng váng của đá và khoáng sản – từ đá lửa, thạch anh, sắt, mangan… đến những khối đá quý như rubi, topaz, ngọc bích – được khai thác khắp nước Nga, từ Siberia lạnh giá đến miền Viễn Đông xa xôi.

Có những bức tranh đá mà tạo hóa khéo léo vẽ nên từ thời tiền sử. Nhìn vào một phiến đá có vân đỏ sẫm, tôi tưởng như thấy ánh hoàng hôn đổ lên mặt hồ Baikal. Một khối đá đen xù xì lại hiện lên như hình dáng một vùng núi xa thẳm. Không cần lời chú thích nào, đá tự kể câu chuyện của mình – như cách mà thiên nhiên thì thầm vào tai người biết lắng nghe.

Tôi chợt hiểu rằng, làm báo cũng giống như nhìn đá. Phải đủ kiên nhẫn để bóc lớp vỏ ngoài thô ráp, và đủ rung cảm để thấy được cái đẹp ẩn sâu bên trong. Từ những mẩu khoáng sản vô tri ấy, tôi học được sự tỉ mỉ, lòng trân trọng và cảm nhận – điều không thể thiếu nếu muốn trở thành một người kể chuyện bằng con chữ.

Học từ người Nga những điều vượt ra ngoài sách vở

Hai buổi thực hành hôm ấy, nếu chỉ nhìn từ ngoài vào, có thể chỉ là một hoạt động học tập thông thường trong chương trình đại học Nga. Nhưng với tôi, đó là bài học sống đầu tiên ở một đất nước xa lạ mà giờ đây tôi coi như quê hương thứ hai.

Tôi nhớ mãi hình ảnh những bạn sinh viên Nga – điềm đạm, chăm chú lắng nghe, xếp hàng gọn gàng khi vào bảo tàng, không ai nói chuyện riêng. Cách họ cư xử khiến tôi cảm thấy mình cần phải nghiêm túc hơn với chính hành trình học tập và nghề nghiệp của mình. Du học Nga dạy tôi không chỉ kiến thức chuyên môn, mà cả thái độ sống, cách nhìn nhận và hành xử trong cuộc sống thường ngày.

Chúng tôi được hướng dẫn bởi những người giảng viên đầy tâm huyết, những hướng dẫn viên giàu trải nghiệm và kiến thức. Họ không nói nhiều, không khoa trương, nhưng từng câu chữ, từng lời thuyết minh đều có trọng lượng, được trao truyền với một tình yêu sâu sắc dành cho văn hóa và lịch sử Nga.

Cũng chính từ những chuyến đi ấy, tôi càng thấm thía hơn giá trị của học bổng Nga mà mình may mắn có được – một cơ hội không chỉ để học nghề, mà còn để sống trong một nền văn hóa đầy chiều sâu, với những con người lặng thầm nhưng vững chãi như chính đất nước của họ.

Những ký ức nhỏ trong hành trình lớn của đời người

Tôi đã từng nghĩ thực hành báo chí nghĩa là đi phỏng vấn, viết tin, chụp ảnh… Nhưng ở nước Nga này, tôi học cách thực hành từ việc nhìn lại quá khứ, lắng nghe những vật vô tri, và mở lòng trước những điều tưởng chừng rất bình thường.

Giờ đây, khi nghĩ lại, tôi thấy mình thật may mắn khi có được những trải nghiệm như vậy. Những bảo tàng nhỏ, những buổi học ngắn ngủi ấy, đã khơi dậy trong tôi tình yêu với nghề báo – một nghề không chỉ cần kỹ năng, mà cần cả trái tim.

Nếu có ai đó đang chuẩn bị cho hành trình du học Nga, đang đắn đo trước những lựa chọn và loay hoay với tiếng Nga mỗi ngày, tôi chỉ muốn nói: hãy mở lòng ra, và để cho nước Nga chạm vào mình. Bằng tuyết trắng, bằng những bảo tàng trầm mặc, bằng sự nghiêm cẩn trong từng chi tiết nhỏ – nước Nga sẽ không khiến bạn trở thành người khác, nhưng sẽ khiến bạn trở thành chính mình – sâu sắc hơn, và biết ơn hơn với mỗi bước chân trên hành trình trưởng thành.

Nguồn tin: Hoài Đảm, Báo Dân trí