Cùng nhau kiến tạo tương lai với Học bổng Nga!
Khám phá cơ hội và vững bước vào tương lai với Học bổng du học Liên bang Nga.
Tôi vẫn nhớ rất rõ những buổi chiều đầu thu, khi gió mơn man trên những hàng bạch dương vàng úa, mặt hồ phản chiếu bầu trời xám trong veo của nước Nga. Đó không phải là ký ức đơn lẻ, mà là cảm giác bao trùm, sâu sắc và khó gọi tên — thứ cảm giác chỉ có thể đến khi một vùng đất không chỉ là nơi ta từng sống, mà đã trở thành một phần máu thịt.
Tôi không sinh ra ở Nga. Nhưng bằng một cách nào đó, tâm hồn tôi đã lớn lên ở đó. Từng trang sách, từng mùa đông tuyết phủ, từng cánh tay dịu dàng của thầy cô, từng lời nói đầu tiên bằng tiếng Nga — tất cả in hằn nơi trái tim. Mỗi lần nhắc đến du học Nga, tôi lại như thấy chính mình của tuổi mười lăm, tay xách vali gỗ, bước xuống ga tàu lạnh lẽo ở Moscow, trái tim còn non nớt mà đầy háo hức.
Và tôi nghĩ đến bà — người bạn bè vẫn gọi trìu mến là “Bà Liên Xô”, PGS.TSKH. Nguyễn Tuyết Minh. Bà không chỉ là một trong những người đầu tiên nhận học bổng Nga vào thập niên 50, mà còn là chứng nhân sống động nhất của tình hữu nghị, của niềm say mê tri thức và của một tình yêu mãi không rời với đất nước đã từng là Liên Xô.
Những ngày đầu tiên và mùa thu không thể quên
Tháng 10 năm 1954, bà Tuyết Minh là một trong 100 thiếu niên Việt Nam đầu tiên được gửi sang Liên Xô theo học bổng hiệp định. Họ là những đứa trẻ, tuổi vừa tròn mười lăm, thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng mà Bác Hồ giao: học tập để về xây dựng đất nước. Chuyến tàu liên vận Bắc Kinh – Moscow mang theo hy vọng, lý tưởng, và cả những ngơ ngác đầu đời.
Họ sống trong một ngôi nhà ba tầng tại phố Korolenko, gần công viên Sokolniki. Cuộc sống học sinh được tổ chức như một trường thiếu sinh quân: đúng giờ giấc, nề nếp và đầy kỷ luật. Nhưng hơn tất cả là sự ân cần, chu đáo đến từ những người thầy, người cô — những “người mẹ Nga” thực thụ. Dưới bàn tay dịu dàng của họ, những học sinh Việt Nam lần đầu tiên học tiếng Nga, bắt đầu bằng cách gọi tên đồ vật, rồi dần làm quen với âm vị, ngữ pháp, ngữ nghĩa.
Điều lạ kỳ là, chỉ sau nửa năm, những đứa trẻ ấy đã có thể đọc sách văn học Nga. Cuốn đầu tiên bà đọc là Không gia đình, rồi đến Ruồi trâu. Bà vẫn nhớ như in cảm giác lần đầu tiên hiểu được từng trang sách bằng ngôn ngữ mới, thấy cả một thế giới mở ra trước mắt. Và thế là, tiếng Nga không còn là môn học, mà trở thành cánh cửa dẫn tới tình yêu, lòng biết ơn, và cả định mệnh của đời người.
Bước vào đại học và hành trình không ngừng học hỏi
Sau một năm rưỡi học ngôn ngữ, 80 trong số 100 học sinh trở về Việt Nam, làm phiên dịch cho các lãnh đạo cấp cao hoặc nhận công tác tại các cơ quan ngoại giao. Bà Tuyết Minh nằm trong nhóm 20 người được giữ lại tiếp tục học lên đại học — một cơ hội hiếm hoi, một bước chuyển mình lớn lao với những người chỉ vừa vượt qua tuổi thiếu niên.
Họ vào đại học không qua bậc trung học phổ thông, học cùng sinh viên bản xứ, trong những giảng đường đông đúc, với chương trình nặng và ngôn ngữ vẫn còn mới mẻ. Mỗi lớp có vài sinh viên Việt Nam, và môi trường ấy lại chính là thứ tạo nên sức bật. Ký túc xá là nơi giao thoa văn hóa, nơi mỗi ngày được nghe tiếng Nga không ngừng nghỉ — trong giấc mơ, trong bữa cơm, trong câu chuyện cuối ngày.
Tình bạn cũng được hình thành từ sự sẻ chia. Có lần, một sinh viên Việt Nam thi bị điểm thấp. Các bạn Nga đã không im lặng. Họ “đấu tranh” để bạn được thi lại, vì họ biết bạn đã học hành chăm chỉ, cần mẫn. Hành động đó khiến bà Tuyết Minh không bao giờ quên. Nó không chỉ là sự đoàn kết, mà là sự công bằng, lòng tin, là tinh thần Xô viết thấm đẫm trong trái tim những người trẻ.
Tình người trong từng cử chỉ nhỏ bé
Tình cảm giữa người Nga và sinh viên Việt Nam không chỉ nằm trong khuôn viên trường học. Những lần đi chợ, mua hoa quả, các cô gái Việt thường được các bà cụ dõi theo nhắc nhở người bán: “Không được bán đắt cho bọn trẻ, nước chúng đang có chiến tranh”. Những người bán hàng cũng chỉ cười và gật đầu. Đôi khi họ còn bớt giá, cho thêm vài quả táo, củ khoai tây — không phải vì thương hại, mà vì đồng cảm.
Du học Nga không chỉ là học kiến thức, mà là học lòng nhân ái. Là học cách một xã hội chăm lo cho từng con người. Là học cách người ta sống vì nhau, yêu thương nhau mà không cần điều kiện. Và có lẽ, chính điều ấy đã nuôi dưỡng nên những thế hệ học trò không chỉ giỏi chuyên môn, mà còn giàu lòng biết ơn.
Bà Tuyết Minh là một trong số đó. Sau khi học xong, bà trở thành giảng viên, rồi nhà nghiên cứu, rồi nhà biên soạn từ điển, rồi chủ biên nhiều giáo trình tiếng Nga… Cả cuộc đời bà, từ tuổi mười lăm cho tới khi gần tám mươi, gắn bó với nước Nga, với người Nga, với ngôn ngữ Nga — không một ngày nào rời xa.
Những chuyến trở về và món nợ ân tình
Không chỉ dừng lại ở những năm tháng học tập, bà Tuyết Minh còn được cử sang Nga làm việc, hợp tác biên soạn giáo trình, từ điển. Năm 1986, bà cùng gia đình sang Moscow thực hiện công trình Đại từ điển Việt – Nga — một dự án kéo dài suốt 16 năm. Có những lần bà làm việc miệt mài trong phòng nghiên cứu, có những mùa đông chỉ có sách vở và máy đánh chữ làm bạn.
Nhưng bà không đơn độc. Những đồng nghiệp Nga — từ thầy hướng dẫn cho đến cộng sự, bạn bè — luôn dành cho bà sự quan tâm và tình nghĩa sâu sắc. Bà kể lại lần chia tay một đồng nghiệp, khi bà Komarova lặng lẽ dúi vào tay bà 50 đôla để “mua quà cho cháu ngoại” vì sợ không còn dịp gặp lại. Những cái ôm, những ánh mắt lưu luyến, cả những giọt nước mắt không lời — tất cả là thứ mà không có danh hiệu nào có thể trao tặng.
Dẫu đã về hưu, bà vẫn miệt mài biên tập từ điển, dịch sách, giảng dạy, tổ chức giao lưu văn hóa. Bà luôn nói, đó là cách bà “trả ơn nước Nga”. Đó là lời hứa thầm thì bà đã tự nguyện gắn bó với hơn sáu mươi năm trước, khi bước chân đầu tiên đặt lên nền đất lạnh giá mà ấm tình người ấy.
Một vòng tròn khép lại và vẫn còn mở ra
Năm 2017, bà quyết định sang Nga một lần nữa, để “nói lời chia tay”. Cùng chồng, con gái và cháu ngoại, bà đến thăm lại trường xưa, viện nghiên cứu, khu ký túc xá cũ, thăm mộ người thầy đã dẫn dắt mình vào con đường ngôn ngữ học. Đó là chuyến đi đầy cảm xúc, tưởng như để khép lại một vòng đời tri ân, một hành trình dài đã đủ đầy.
Nhưng rồi nước Nga lại mở lòng thêm một lần nữa. Đại sứ quán Nga đề xuất trao tặng bà Huy chương Pushkin — phần thưởng cao quý cho những ai có đóng góp đặc biệt trong lĩnh vực văn hóa và giáo dục. Và thế là, tháng 11 năm ấy, bà lại đứng tại Điện Kremlin, nhận huy chương từ tay Tổng thống Putin — như một minh chứng cho cuộc đời không hối tiếc, không điều gì bỏ lỡ.
Có thể với nhiều người, học bổng Nga, du học Nga, hay đại học Nga chỉ là một chương ngắn trong đời. Nhưng với bà Tuyết Minh, đó là hành trình xuyên suốt. Là cội nguồn. Là quê hương thứ hai. Là ánh sáng âm ỉ cháy trong tim, để những mùa thu nước Nga không bao giờ trở thành ký ức cũ kỹ — mà mãi mãi là hiện tại dịu dàng trong lòng những ai từng một lần đặt chân đến.
Nguồn tin: Quân đội nhân dân
