Những bàn tay ấm giữa mùa thu nước Nga

Có những chuyến đi không chỉ đưa ta đến một vùng đất xa lạ, mà còn mở ra một thế giới mới trong lòng mình. Nước Nga với tôi là một hành trình như thế — hành trình không chỉ của tuổi trẻ và tri thức, mà còn của lòng biết ơn, của ký ức dịu dàng về những người thầy, những người xa lạ đã từng nâng đỡ tôi như ruột thịt giữa nơi đất khách.

Thật khó để diễn tả trọn vẹn cảm xúc của ngày đầu tiên đặt chân đến đất nước mà tôi chỉ từng biết qua sách vở và những câu chuyện thời chiến. Đó là một đêm thu lành lạnh năm 2007, chúng tôi rời sân bay Sheremetyevo trong tiếng Nga lạ lẫm, ánh đèn vàng mờ nhòe, mang theo bao háo hức và cả chút lo lắng mơ hồ. Lúc ấy, chẳng ai nói ra, nhưng ai cũng thấy mình như đứa trẻ đứng trước ngưỡng cửa của một đời sống khác — lặng lẽ, run rẩy và đầy hy vọng.

Giờ đây, khi nhìn lại, những tháng ngày đầu tiên ấy hiện lên không chỉ bằng hình ảnh của những toa tàu xuyên đêm, những lớp học dự bị, mà còn là những gương mặt — người thầy, người cô, những người Nga giản dị đã dạy cho tôi bài học đầu tiên về sự tử tế, về tình người không biên giới.

Những chuyến tàu đêm và lòng tốt giản dị của người Nga

Chúng tôi đến Moscow vào nửa đêm, giữa trời thu chập choạng, mang theo va li và trái tim đầy bối rối. Hành trình chưa kết thúc, chúng tôi còn phải đi tàu gần một nghìn cây số nữa để tới thành phố Rostov, nơi sẽ gắn bó với chúng tôi suốt những năm tháng du học Nga.

Khi ấy, chẳng ai trong chúng tôi biết rõ đường đi nước bước, cũng chưa đủ tiếng Nga để hỏi han. Nhưng điều khiến tôi nhớ mãi là chính những người Nga xa lạ trên chuyến tàu hôm đó — những người đồng hành vô tình, nhưng lại ấm lòng như thân quen. Họ chỉ dẫn tỉ mỉ từng chi tiết nhỏ: cách lấy nước nóng ở toa, thời gian dừng ga, chỗ nào có thể đổi tiền, chỗ nào bán đồ ăn rẻ… Có một bà cụ còn kiên nhẫn lặp đi lặp lại một từ tiếng Nga đến mấy lần chỉ để tôi ghi nhớ.

Tôi vẫn nhớ ánh mắt thân thiện của một người đàn ông trung niên khi ông nói: “Việt Nam? Đồng chí Hồ Chí Minh!” — rồi mỉm cười, giơ ngón tay cái như thể vừa gặp lại bạn cũ. Những câu nói vụng về nhưng chân thành ấy khiến chuyến đi dài như ngắn lại, khiến nước Nga bớt xa lạ ngay từ khoảnh khắc đầu tiên.

Rồi khi tàu tới Rostov lúc nửa đêm, tôi không thể quên hình ảnh những anh chị lưu học sinh khóa trước đứng đợi ở sân ga, tay giơ cao biển tên, giọng ấm áp gọi từng người. Như một cái ôm thầm lặng giữa trời Nga se lạnh, như một lời chào thân thiết mà chẳng cần phiên dịch.

Những người thầy đầu tiên và bài học vượt ra ngoài ngôn ngữ

Năm đầu tiên, chúng tôi học dự bị tiếng Nga tại Khoa Quốc tế của Đại học Kỹ thuật sông Đông (DSTU). Thời gian ấy, dù chưa chính thức bước vào chương trình chuyên ngành, nhưng lại là năm để lại nhiều xúc động nhất — vì đó là năm chúng tôi gặp những người thầy đầu tiên của nước Nga.

Thầy Vladimir Konstantinovich dạy tiếng Nga cho lớp chúng tôi. Mỗi sáng, thầy đến rất sớm, cẩn thận viết sẵn từ mới lên bảng, rồi đứng ngoài cửa đợi khi nào cả lớp đông đủ mới vào. Thầy nghiêm khắc, chuẩn mực nhưng đầy yêu thương. Có lần tôi quên vở, thầy không mắng, chỉ lặng lẽ đặt lên bàn tôi một cuốn vở trắng kèm theo lời nhắc nhẹ nhàng: “Ở đây, chúng ta đến lớp với cả trái tim và trí óc.”

Ngoài thầy dạy tiếng, tôi còn nhớ mãi thầy Vladimir Vladimirovich dạy toán với phong cách dí dỏm, những giờ học kỹ thuật tỉ mỉ của cô Svetlana Borisovna, hay sự nghiêm khắc mà đầy trách nhiệm của thầy Boris Nikolaevich trong các tiết tin học. Mỗi thầy cô mang một sắc thái riêng, nhưng cùng chung một điều — họ xem chúng tôi như học trò đúng nghĩa, không phân biệt quốc tịch, không dè dặt khác biệt.

Họ không chỉ dạy chữ, mà dạy chúng tôi làm quen với cả một nền văn hóa, một cách sống. Nhờ họ, chúng tôi học được sự cẩn trọng của người Nga trong tư duy khoa học, sự sâu sắc trong ngôn ngữ, và sự lặng lẽ trong tình cảm. Họ là những người thầy thực thụ — những người đã giúp chúng tôi viết nên những dòng đầu tiên trong hành trình học bổng Nga bằng chính giọng nói và nhịp đập của con tim.

Một năm dự bị và hành trang đi xa hơn kiến thức

Một năm trôi qua nhanh như gió thoảng, nhưng để lại trong lòng tôi nhiều hơn cả một kho kiến thức. Đó là sự trưởng thành âm thầm — từ chỗ loay hoay với tiếng Nga mỗi sáng sớm, đến khi có thể tự tin phát biểu trước lớp, tự mình giải quyết giấy tờ, hòa nhập cùng sinh viên bản ngữ.

Đằng sau những bài kiểm tra, những buổi luyện đọc, là biết bao sự dìu dắt thầm lặng của thầy cô. Không ai bắt ép chúng tôi phải trở thành sinh viên xuất sắc, nhưng họ truyền cho chúng tôi cảm hứng để cố gắng, để vượt lên chính mình, để không làm phụ lòng những người đã tin tưởng gửi gắm cho chúng tôi học bổng toàn phần từ quê nhà.

Tôi vẫn còn giữ một cuốn sách mà cô thủ thư của thư viện Khoa Quốc tế tặng. Hồi đó, cô hay nhờ chúng tôi dọn lại sách, lau bụi, sắp xếp tài liệu. Mỗi lần xong việc, cô lại dúi vào tay chúng tôi một cuốn sách cũ, chọn rất kỹ. Cuốn sách ấy không chỉ là tài liệu học tập, mà như một người bạn đồng hành lặng lẽ trong suốt chặng đường học tập nơi đất khách.

Và cứ thế, từng chút một, tiếng Nga không còn là rào cản, mà trở thành chiếc cầu nối tôi với văn hóa, với con người, với chính những mạch nguồn sâu xa của đất nước này. Du học Nga, với tôi, là một hành trình đi vào lòng người bằng ngôn ngữ và bằng lòng tin.

Nước Nga và món nợ ân tình mang theo suốt đời

Sau này, khi đã vào học chuyên ngành, rồi tốt nghiệp, rời nước Nga, trở về nước hoặc đi xa hơn, tôi vẫn luôn mang theo một cảm giác biết ơn khó diễn tả. Không chỉ vì tri thức đã nhận được, mà vì sự tử tế tôi từng nương nhờ trong những ngày bỡ ngỡ đầu tiên.

Nước Nga đã cho chúng tôi nhiều hơn một tấm bằng, nhiều hơn cả một học bổng chính phủ danh giá. Nước Nga cho chúng tôi những người thầy chân thành, những người bạn tốt bụng, những người xa lạ mà lòng ấm áp như người thân. Những buổi tối được mời đi xem hòa nhạc, những chuyến đi bảo tàng mà thầy cô tổ chức, những lần cùng nhau xếp hàng trong thư viện dưới trời tuyết… tất cả như từng lát cắt ký ức, chạm vào nhau và hiện lên rõ ràng trong những ngày xa xứ.

Tôi vẫn nhớ có người từng nói: “Nếu muốn biết một đất nước có hiền hậu không, hãy nhìn vào cách họ đối xử với sinh viên nước ngoài.” Mà với chúng tôi — những người từng nhận học bổng hiệp định, từng học tại đại học Nga, từng sống trong ký túc xá cùng bạn bè năm châu — câu trả lời luôn là: có. Và đó là một sự hiền hậu lặng lẽ, không phô trương, nhưng đủ để khắc ghi suốt đời.

Dẫu không phải ai cũng có dịp quay lại nước Nga, nhưng tôi tin, trong tim mỗi lưu học sinh Việt Nam, vẫn có một góc dành cho nước Nga — nơi từng có những bàn tay lặng lẽ nâng đỡ ta giữa mùa thu đầu tiên ấy.

Nguồn tin: Quân đội nhân dân