Trong không khí hướng tới kỷ niệm 30 năm ngày ký kết Hiệp ước về những nguyên tắc cơ bản của quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam và Liên bang Nga (1994–2024), Diễn đàn Hiệu trưởng đại học Việt Nam – Liên bang Nga năm 2024 đã diễn ra trong bối cảnh đặc biệt, đánh dấu một cột mốc mới trong mối quan hệ hợp tác giáo dục giữa hai quốc gia.
Không chỉ là nơi hội tụ của hơn 60 trường đại học hàng đầu đến từ cả hai nước, diễn đàn còn là cơ hội để đánh giá, nhìn lại chặng đường hợp tác giáo dục suốt nhiều thập kỷ qua – từ thời kỳ Liên Xô cũ đến nước Nga hiện đại – đồng thời mở ra nhiều triển vọng mới cho tương lai, đặc biệt trong lĩnh vực du học Nga, học bổng chính phủ và các chương trình liên kết đào tạo chiến lược.
Hơn 60 trường đại học hội ngộ, thúc đẩy hợp tác chiều sâu
Diễn đàn Hiệu trưởng lần thứ hai có sự tham dự của 21 cơ sở giáo dục đại học Việt Nam và 40 trường đại học Nga, trong đó có nhiều trường đại học Nga danh tiếng đang là điểm đến hấp dẫn với hàng nghìn sinh viên Việt Nam.
Trong bài phát biểu chào mừng, Phó Thủ tướng Nga Dmitry Chernyshenko nhấn mạnh tầm quan trọng của hợp tác giáo dục – một trong những lĩnh vực ưu tiên trong quan hệ song phương giữa hai nước. Ông gọi đây là “nền tảng cho sự phát triển bền vững trong tương lai”.
Từ phía Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn khẳng định, mối quan hệ giáo dục giữa hai nước có chiều sâu và đã được kiểm chứng qua thời gian. Liên Xô trước đây và Liên bang Nga ngày nay đã đào tạo hàng chục nghìn công dân Việt Nam, nhiều người trong số đó sau này trở thành nhà lãnh đạo, nhà khoa học, kỹ sư đầu ngành – đóng vai trò quan trọng trong tiến trình phát triển đất nước.
Dấu ấn học bổng Nga và các con số biết nói
Hiện nay, mỗi năm Liên bang Nga dành khoảng 1000 suất học bổng chính phủ cho Việt Nam thông qua các chương trình học bổng hiệp định đã ký giữa hai Chính phủ. Các suất học bổng này bao gồm toàn phần học phí, chỗ ở và trợ cấp sinh hoạt, tạo điều kiện thuận lợi để sinh viên Việt Nam tiếp cận với nền giáo dục chất lượng cao tại các trường đại học Nga.
Tính đến năm 2024, có hơn 6000 du học sinh Việt Nam đang học tập tại Nga, trong đó khoảng 2800 sinh viên học theo diện học bổng hiệp định. Họ theo học ở nhiều ngành, từ khoa học cơ bản, kỹ thuật, công nghệ, y học đến khoa học xã hội và ngôn ngữ – đặc biệt là tiếng Nga, một yếu tố ngày càng được chú trọng trong đào tạo nguồn nhân lực phục vụ nhu cầu hội nhập quốc tế của Việt Nam.

Hướng tới hợp tác thực chất từ đào tạo đến nghiên cứu
Thứ trưởng Hoàng Minh Sơn cũng thẳng thắn nhìn nhận rằng, tuy có nhiều kết quả tích cực, nhưng hợp tác giáo dục đại học giữa hai nước vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Một trong những giải pháp được đưa ra là mở rộng các chương trình liên kết đào tạo, đặc biệt ở những lĩnh vực Nga có thế mạnh và Việt Nam có nhu cầu lớn như:
- Kỹ thuật điện tử – viễn thông
- Năng lượng, công nghệ thông tin, khoa học vật liệu
- Luật, y – dược, mỏ – địa chất
- Giao thông, kinh tế – quản lý, khoa học nông nghiệp, môi trường…
Cùng với đó, việc tăng cường trao đổi sinh viên và giảng viên, cũng như đẩy mạnh nghiên cứu khoa học chung, sẽ là những bước đi chiến lược nhằm tạo nên sự kết nối sâu rộng và bền vững giữa các trường đại học của hai quốc gia.
30 thỏa thuận hợp tác được ký kết
Trong khuôn khổ diễn đàn, đã có 30 văn bản hợp tác được ký mới giữa các trường đại học Việt Nam và Liên bang Nga. Các văn bản này bao gồm thỏa thuận về nghiên cứu chung, đào tạo, trao đổi học thuật, chia sẻ dữ liệu, phối hợp xây dựng chương trình giảng dạy song ngữ…
Một điểm nhấn khác là sự kiện các đại biểu đã trao đổi về việc mở rộng Hiệp hội các trường đại học kỹ thuật Nga – Việt, đồng thời xúc tiến Hiệp hội đào tạo nhân lực trong lĩnh vực Công nghệ thông tin và truyền thông. Những mạng lưới hợp tác liên trường như vậy sẽ đóng vai trò như “hạt nhân” cho việc mở rộng kết nối theo chiều sâu, tạo động lực cho sự phát triển đồng bộ và có hệ thống.
Diễn đàn Hiệu trưởng lần thứ hai được xem là bước tiến tiếp nối thành công của Diễn đàn lần đầu được tổ chức vào năm 2019 tại Hà Nội. Những kết quả đạt được trong sự kiện lần này được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho chương trình học bổng nhà nước Nga, làm phong phú thêm lựa chọn du học Nga cho sinh viên Việt Nam và góp phần nâng mối quan hệ giáo dục Việt – Nga lên tầm cao mới.
Cầu nối bền vững trong quan hệ Việt – Nga
Trong hành trình dài nhiều thập kỷ qua, học bổng Nga và các chương trình hợp tác đào tạo đã trở thành biểu tượng cho tình hữu nghị Việt – Nga. Những nỗ lực mới được khẳng định tại Diễn đàn Hiệu trưởng 2024 không chỉ tái khẳng định cam kết mạnh mẽ của hai quốc gia, mà còn mở ra cánh cửa cơ hội cho thế hệ sinh viên Việt Nam hôm nay và mai sau – những người sẽ tiếp bước, tiếp nối mối quan hệ sâu sắc giữa hai dân tộc bằng tri thức, hiểu biết và sự gắn kết.
Việc tiếp tục phát huy hiệu quả của học bổng hiệp định, củng cố vai trò của trường đại học Nga trong việc đào tạo nhân lực chất lượng cao cho Việt Nam, cùng sự đầu tư nghiêm túc vào giảng dạy tiếng Nga và nghiên cứu song phương – tất cả đều là những bước đi thực chất, khẳng định giáo dục không chỉ là một lĩnh vực hợp tác, mà là nhịp cầu văn hóa bền vững giữa hai dân tộc.


