Là một trong những cán bộ đầu ngành trong lĩnh vực Dầu khí, TSKH Trương Minh, nguyên Phó Viện trưởng Viện Dầu khí Việt Nam, đã từng theo học hệ đại học chính quy tại Trường Đại học Thăm dò Địa chất Moskva mang tên Sergo Ordzhonikidze (Liên Xô trước đây, nay là Liên bang Nga). Trong suốt những năm học tập và rèn luyện tại Nga, ông không chỉ tiếp thu kiến thức chuyên môn về địa chất và địa vật lý mà còn ghi dấu ấn sâu sắc với đời sống sinh viên quốc tế giữa bối cảnh đất nước bạn còn đầy xa lạ. Những dòng hồi ức của ông là minh chứng sống động cho một thế hệ trí thức trẻ từng trưởng thành từ học bổng Nga, góp phần đặt nền móng cho ngành công nghiệp Dầu khí Việt Nam hiện đại.
Hành trình từ lớp chỉnh huấn đến cánh cổng đại học danh tiếng
Ngay sau khi hoàn thành lớp 9, ông Trương Minh cùng nhiều học sinh ưu tú khác đã được lựa chọn ra Hà Nội để học tập chính trị, lịch sử Đảng và chỉnh huấn tại Học xá Trung ương. Sau ba tháng, những học viên xuất sắc được xét chọn đi du học Nga, Trung Quốc và các nước Đông Âu. Trong số đó, ông Trương Minh được cử sang Liên Xô, trải qua hành trình dài hơn 13.000 km từ Việt Nam đến thủ đô Moskva.
Điểm dừng chân đầu tiên là Trường Đại học Tổng hợp Quốc gia Moskva (Lomonosov), nơi có tòa nhà 32 tầng sừng sững trên đồi Lenin. Tại đây, ông theo học lớp dự bị, được cô giáo Khruvskaia Valenchina Vasilievna tận tình hướng dẫn từng nét chữ, từng câu tiếng Nga đầu tiên. Sự ân cần, chu đáo của các giảng viên Nga đã tạo nền tảng ngôn ngữ và tinh thần cho sinh viên Việt Nam trong những năm đầu xa nhà.
Gắn bó với Trường Đại học Thăm dò Địa chất Moskva
Sau một năm dự bị, ông được phân về Trường Đại học Thăm dò Địa chất Moskva mang tên Sergo Ordzhonikidze, nơi đã đào tạo nhiều thế hệ cán bộ kỹ thuật chủ chốt của ngành Dầu khí và Địa chất Việt Nam. Cùng khóa với ông là những cái tên sau này đều trở thành chuyên gia đầu ngành như Nguyễn San, Bùi Kiện, Nguyễn Kim Tự, Nguyễn Đức Bảo, Đặng Minh Đức…

Sinh viên Việt Nam được ưu tiên ở tại ký túc xá Korpus 7, nơi ông đã sống và học tập suốt 5 năm. Những ngày tháng đó là chuỗi kỷ niệm đáng nhớ, từ việc ghi chép bài giảng bằng tiếng Nga còn chưa thành thạo, đến những giờ học căng thẳng và kỳ thi dồn dập với nhiều môn cơ bản như toán, lý, hóa, triết học, địa chất đại cương…
Những mùa thực tập và trải nghiệm không thể quên
Ngay trong năm đầu tiên, ông và các bạn đã trải qua đợt thực tập tại Zagorsk, vùng rừng thông và bạch dương cách Moskva hơn 100 km. Sinh viên được tiếp cận với các thiết bị đo đạc hiện đại như máy SP-1, GAK… để thực hành các môn trắc địa, địa vật lý. Thực tập không chỉ giúp hình thành tư duy khoa học mà còn tạo nên tinh thần làm việc nhóm, thích nghi với môi trường thực địa.
Năm thứ hai là thời điểm sinh viên bắt đầu được học các môn chuyên ngành như cổ địa chất, kiến tạo… và đi thực tập tại vùng bán đảo Crimea – nơi có khung cảnh tuyệt đẹp bên bờ Biển Đen. Đây là kỳ thực tập vừa học, vừa mở rộng hiểu biết văn hóa – xã hội Liên Xô. Ngoài giờ thực tập, sinh viên Việt Nam có dịp tham quan các thành phố như Simferopol, Sevastopol, Yalta…
Sau đó là đợt khẩn hoang tại Kazakhstan, nơi sinh viên cùng tham gia thu hoạch lúa mì, làm việc trên cánh đồng và sống trong nhà bạt. Đây là trải nghiệm thực tế đầy thử thách, giúp hình thành tính kỷ luật, lao động tập thể – những giá trị nền tảng rất quan trọng đối với thế hệ sinh viên nhận học bổng toàn phần tại Liên Xô.
Nâng cao chuyên môn và học hỏi thực tiễn ngành nghề
Bước sang năm thứ ba, chương trình học đi sâu vào chuyên ngành địa vật lý với các môn thăm dò trọng lực, địa chấn, điện, phóng xạ, giếng khoan… Đi kèm là hàng chục buổi thí nghiệm và kiểm tra kiến thức chuyên sâu, yêu cầu sinh viên phải nỗ lực không ngừng để theo kịp tiến độ.
Thực tập sản xuất đầu tiên của ông diễn ra tại Liên đoàn Địa chất Nam Ural, giáp ranh châu Âu và châu Á. Ông được ăn ở cùng nhà dân, trải nghiệm cuộc sống trong các nông trường tập thể của người Nga. Sinh viên Việt Nam được hỗ trợ tối đa, không chỉ trong học tập mà cả trong đời sống, phản ánh chính sách ưu tiên và tình hữu nghị đặc biệt của Liên Xô với Việt Nam thời bấy giờ.
Năm học thứ tư là thời gian quan trọng để chuẩn bị kiến thức cho nghề nghiệp, với các môn học sâu về thăm dò địa chấn và thực tập tại vùng thảo nguyên Astrakhan bên bờ biển Caspien – nơi giàu tiềm năng dầu khí. Qua đó, sinh viên không chỉ được học về lý thuyết mà còn tiếp cận công nghệ khai thác tiên tiến, làm nền tảng cho công tác thực tiễn sau này tại Việt Nam.
Dấu ấn sâu đậm của một thời thanh xuân trên đất nước Nga
Tốt nghiệp đại học, ông Trương Minh dành thời gian dạo quanh Moskva, tạm biệt những con đường, giảng đường thân quen gắn bó suốt nhiều năm. Những hồi ức của ông không chỉ là ký ức cá nhân mà còn là một phần lịch sử sống động của thế hệ sinh viên Việt Nam đầu tiên nhận học bổng nhà nước Nga, được đào tạo bài bản tại các đại học Nga danh tiếng, trong đó có Lomonosov và Sergo Ordzhonikidze.

“Đời người thăng trầm có biết bao nhiêu niềm vui buồn khó quên, không hiểu vì sao càng về già càng nhớ nhiều tới những ký ức của cái thuở trai trẻ ấy!” – câu kết đầy cảm xúc của ông Trương Minh không chỉ gợi nhắc những ngày tháng trên đất Nga, mà còn là lời nhắn gửi thế hệ trẻ hôm nay: hãy trân trọng cơ hội du học Nga, học hỏi nghiêm túc, sống có lý tưởng và trở về đóng góp xây dựng quê hương.
Ngày nay, với các chương trình học bổng hiệp định, học bổng chính phủ Nga, sinh viên Việt Nam vẫn tiếp tục được tạo điều kiện thuận lợi để học tập tại nhiều đại học Nga hàng đầu. Những giá trị nền tảng từ các thế hệ đi trước như TSKH Trương Minh chính là nguồn cảm hứng để thế hệ trẻ viết tiếp hành trình tri thức và tình hữu nghị Việt – Nga vững bền.
Nguồn tin: Petrovietnam


