Tiến sĩ Phạm Dương Hồng Ngọc và hành trình gìn giữ ngọn lửa tiếng Nga

Giữa bối cảnh các ngôn ngữ hiện đại ngày càng phát triển mạnh mẽ, tiếng Nga vẫn giữ một vị trí riêng trong đời sống học thuật và văn hóa tại Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội. Gắn bó với hành trình ấy là TS. Phạm Dương Hồng Ngọc, Trưởng khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Nga, người đã dành hơn hai thập kỷ theo đuổi, nghiên cứu và giảng dạy tiếng Nga.

Từ một học sinh chuyên Nga tại Hải Phòng, trở thành du học sinh tại Moskva, rồi quay về giảng đường ULIS với vai trò giảng viên và sau này là Trưởng khoa, hành trình của TS. Phạm Dương Hồng Ngọc phản ánh sự bền bỉ của một tình yêu dành cho ngôn ngữ, văn hóa Nga cũng như khát vọng truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ sinh viên.

Khởi đầu từ tình yêu với tiếng Nga

Hành trình gắn bó với tiếng Nga của TS. Phạm Dương Hồng Ngọc bắt đầu từ những năm học tại Trường THPT Năng khiếu Trần Phú (Hải Phòng). Vào thời điểm tiếng Nga không còn là ngoại ngữ phổ biến như trước, ngôn ngữ này vẫn tạo nên sức hút đặc biệt đối với cô học sinh trẻ.

Nhớ lại quãng thời gian ấy, cô chia sẻ: “Hồi ấy, tiếng Nga không phổ biến, nhưng lại có một sức hút rất riêng với tôi – có lẽ bởi sự bí ẩn trong bảng chữ cái Cyrillic, âm điệu lạ tai, và cả sự trầm mặc của nền văn hóa Nga mà tôi cảm nhận được qua những trang văn học đầu tiên”. Với cô, đó là một tình yêu “bền bỉ”, được nuôi dưỡng qua những buổi tối nghe nhạc Nga bằng chiếc máy cassette cũ, dịch thơ và học từng con chữ.

Niềm đam mê ấy đã đưa cô đến thành công đầu tiên khi giành giải Học sinh giỏi Quốc gia môn tiếng Nga. Theo TS. Phạm Dương Hồng Ngọc, đây là dấu mốc quan trọng giúp cô thêm tự tin vào lựa chọn của mình. Thành tích này cũng mở ra cánh cửa bước vào Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Nga của Trường Đại học Ngoại ngữ năm 2003.

Nhìn lại quãng thời gian đã qua, cô cho biết mình may mắn khi được trải nghiệm cả vai trò người học và người truyền cảm hứng. “Mỗi khi nhìn thấy sinh viên của mình say mê học tập, nỗ lực vượt khó, tôi lại thấy hình ảnh của chính mình năm nào. Với mình, thành công không chỉ nằm ở những danh hiệu, mà còn ở việc nhìn thấy ngọn lửa đam mê ấy tiếp tục được truyền lại, từ thế hệ này sang thế hệ khác”, cô chia sẻ.

Những năm tháng học tập tại Moskva

Một bước ngoặt lớn trong cuộc đời TS. Phạm Dương Hồng Ngọc là quyết định nhận học bổng toàn phần của Chính phủ Nga để theo học Thạc sĩ và sau đó là Tiến sĩ tại Viện tiếng Nga Quốc gia mang tên A.S. Pushkin trong giai đoạn 2005–2014.

Suốt gần mười năm tại Moskva, Viện Pushkin trở thành môi trường học thuật quan trọng đối với cô. “Đó không chỉ là nơi học tập, mà thực sự là ngôi nhà thứ hai đã nuôi dưỡng cả học thuật lẫn nhân cách trong tôi”, cô tâm sự.

Những năm tháng tại Nga gắn liền với các hoạt động nghiên cứu, tham gia hội thảo khoa học, tìm hiểu ngữ âm học và văn học Nga. Theo TS. Phạm Dương Hồng Ngọc, đây là khoảng thời gian giúp cô rèn luyện tư duy khoa học, sự kiên trì và hiểu sâu hơn về văn hóa Nga.

Cô gọi đó là “những năm tháng rực rỡ”, nơi cô gặp được những người thầy, người bạn đáng quý và tìm thấy định hướng cho sự nghiệp tương lai. “Đó là hành trình mà, nếu được quay lại, mình vẫn sẽ chọn không do dự – vì tiếng Nga không chỉ là nghề, mà còn là một phần tuổi trẻ, một phần lý tưởng và cả một phần trái tim của mình”, cô chia sẻ.

Sau khi hoàn thành chương trình đào tạo tại Nga, TS. Phạm Dương Hồng Ngọc trở về ULIS. Theo cô, quyết định này không xuất phát từ mong muốn tìm kiếm danh vị mà là mong muốn được tiếp tục đồng hành cùng sinh viên và đóng góp cho sự phát triển của Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Nga.

Truyền cảm hứng cho sinh viên bằng tình yêu nghề

Năm 2015, TS. Phạm Dương Hồng Ngọc chính thức trở lại giảng đường với vai trò giảng viên. Trong bối cảnh tiếng Nga không còn ở thời kỳ phát triển mạnh như trước, cô lựa chọn cách tiếp cận mới trong giảng dạy, đưa văn hóa và những giá trị nhân văn vào từng bài học.

Theo cô, việc học tiếng Nga không chỉ dừng lại ở ngữ pháp hay từ vựng mà còn là quá trình cảm nhận chiều sâu văn hóa. “Người học tiếng Nga phải học cách cảm nhận: từ cái trầm lặng trong thơ Pushkin, chất lãng mạn của nhạc Nga, đến chiều sâu suy tư của văn học cổ điển”, cô cho biết.

Một trong những kỷ niệm khiến cô nhớ nhất là Dạ hội “Từ Hà Nội đến Matxcơva”, chương trình truyền thống của Khoa Nga. “Mỗi lần nhìn sinh viên say sưa hóa thân vào các vở kịch, cất tiếng hát bằng tiếng Nga, hay lặng lẽ dịch thơ Pushkin… tôi như được sống lại một thời sinh viên rực rỡ của chính mình”, cô chia sẻ.

Bên cạnh những niềm vui, nghề giáo cũng mang đến những khoảnh khắc nhiều cảm xúc khi chứng kiến sinh viên đối mặt với áp lực học tập. TS. Phạm Dương Hồng Ngọc cho rằng người thầy không chỉ truyền đạt tri thức mà còn đồng hành, nâng đỡ và tin tưởng học trò trong quá trình trưởng thành.

Song song với công tác giảng dạy, cô còn tham gia hướng dẫn sinh viên trong các cuộc thi Olympic tiếng Nga, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo. Năm 2022, cô hoàn thành chương trình Thạc sĩ ngành Du lịch và trở thành thủ khoa của khóa học. Năm 2025, cô được vinh danh là một trong bốn thạc sĩ có thành tích xuất sắc trong học tập và nghiên cứu tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội.

Dù đã đạt được nhiều danh hiệu như Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở, cấp Đại học Quốc gia Hà Nội hay gương mặt giảng viên tiêu biểu, TS. Phạm Dương Hồng Ngọc cho rằng điều quý giá nhất vẫn là sự tin tưởng của sinh viên. “Với tôi, điều đáng quý nhất không nằm ở danh hiệu cá nhân, mà là hành trình được sống, gắn bó và cống hiến cho ngôi trường này. Việc được sinh viên tin tưởng, đồng hành cùng các em – đó mới là phần thưởng lớn nhất”, cô nói.

Giữ lửa cho Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Nga

Năm 2024, TS. Phạm Dương Hồng Ngọc được bổ nhiệm giữ chức Trưởng khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Nga. Trong vai trò mới, cô đặt mục tiêu xây dựng Khoa Nga thành một môi trường học thuật năng động, sáng tạo và gắn kết.

“Tôi luôn mong muốn Khoa Nga là một môi trường học thuật năng động, sáng tạo và gắn kết”, cô chia sẻ. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Khoa đẩy mạnh hợp tác với các trường đại học tại Liên bang Nga, tăng cường kết nối doanh nghiệp nhằm mở rộng cơ hội thực tập và việc làm cho sinh viên.

Bên cạnh đó, nhiều hoạt động trải nghiệm văn hóa được tổ chức như thi dịch thuật, lồng tiếng phim, dạ hội hay các chương trình giao lưu. Theo TS. Phạm Dương Hồng Ngọc, những hoạt động này giúp tiếng Nga hiện diện trong đời sống sinh viên thay vì chỉ nằm trên sách vở.

Điều cô mong muốn truyền lại cho sinh viên không chỉ là kỹ năng ngôn ngữ mà còn là tình yêu đối với chiều sâu văn hóa và những giá trị nhân văn của tiếng Nga. “Tiếng Nga là một ngôn ngữ đẹp – giàu chất thơ, nhạc tính và giá trị nhân văn. Tôi hướng sinh viên phát triển toàn diện: giỏi chuyên môn, vững kỹ năng, biết yêu thương, có trách nhiệm với cộng đồng”, cô nhấn mạnh.

Nói về tương lai của ngành học, cô cho rằng dù tiếng Nga không còn là ngoại ngữ phổ biến nhất, chính sự bền bỉ và tận tâm trong công tác đào tạo đã tạo nên bản sắc riêng của Khoa Nga. “Giống như một ngọn lửa – không rực rỡ chói lòa, nhưng âm ỉ cháy, đủ để lan tỏa sự ấm áp và nuôi dưỡng niềm tin”, cô chia sẻ.

Triết lý giáo dục và tình yêu dành cho ULIS

Theo TS. Phạm Dương Hồng Ngọc, mục tiêu lớn nhất trong công tác đào tạo là giúp sinh viên phát triển toàn diện cả về chuyên môn, kỹ năng và trách nhiệm xã hội. Trong các bài giảng, cô luôn cố gắng đưa hơi thở của đời sống và văn hóa vào quá trình học tập để tiếng Nga trở thành một phần ký ức và cảm xúc của người học.

Cô cho rằng điều quan trọng nhất không phải chỉ là nắm vững ngữ pháp hay giao tiếp thành thạo, mà là “hiểu được chiều sâu văn hóa, con người và tư duy ẩn sau mỗi từ ngữ”. Với cô, tiếng Nga là “một ngôn ngữ đẹp – giàu chất thơ, nhạc tính và giá trị nhân văn”.

Câu nói có ảnh hưởng lớn nhất đến triết lý sống của cô là lời của đại văn hào Dostoevsky: “Cái đẹp cứu rỗi thế giới”. Theo TS. Phạm Dương Hồng Ngọc, cái đẹp ấy chính là vẻ đẹp của tri thức, lòng nhân ái và sự tử tế, những giá trị có khả năng lan tỏa và làm thay đổi con người.

Nhân dịp kỷ niệm 70 năm thành lập Trường Đại học Ngoại ngữ, cô bày tỏ niềm tự hào về ngôi trường đã đồng hành cùng mình từ khi còn là sinh viên cho đến khi trở thành giảng viên và Trưởng khoa. “70 năm là một hành trình đầy tự hào của ULIS – nơi tôi đã học tập, trưởng thành và đang cống hiến mỗi ngày với tất cả tình yêu”, cô chia sẻ.

Hơn hai thập kỷ kể từ ngày bắt đầu học bảng chữ cái Cyrillic, từ những năm tháng du học tại Moskva đến khi đảm nhận vai trò Trưởng khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Nga, TS. Phạm Dương Hồng Ngọc vẫn tiếp tục gắn bó với con đường đã chọn. Như lời cô tâm sự: “Dù đôi khi thấy mình cô đơn hay lạc lõng, nhưng chính tiếng Nga sẽ đưa bạn đến những chân trời rất đẹp – không chỉ trong tri thức, mà còn trong tâm hồn.”