Từ du học sinh đến giảng viên tại Đại học Mỏ Saint Petersburg

Khởi đầu bằng một chương trình học ngắn hạn tại Nga, Nguyễn Minh Phượng, 27 tuổi, quê Hà Nội, đã lựa chọn ở lại để tiếp tục theo đuổi con đường học thuật. Từ một sinh viên nhận học bổng Nga, cô lần lượt hoàn thành chương trình thạc sĩ, nghiên cứu sinh tiến sĩ và trở thành giảng viên tại Đại học Mỏ Saint Petersburg – trường kỹ thuật lâu đời nhất nước Nga.

Hành trình của Phượng gắn với quá trình học tập, nghiên cứu, vượt qua những rào cản về ngôn ngữ và môi trường quốc tế. Hiện cô vừa giảng dạy, vừa nghiên cứu khoa học, đồng thời chia sẻ những trải nghiệm thực tế về cuộc sống và công việc của một giảng viên người Việt tại Nga.

Hành trình từ du học sinh đến giảng viên đại học

Nguyễn Minh Phượng từng theo học tại Trường THPT Đống Đa (Hà Nội), sau đó là Khoa Kinh tế và Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Mỏ – Địa chất. Ngay từ những năm đầu đại học, cô đã có cơ hội tham gia các chương trình học tập ngắn hạn tại Trung Quốc trước khi đến Saint Petersburg vào năm thứ ba.

Chuyến đi tới Nga đã trở thành bước ngoặt trong hành trình học tập của cô. Phượng kể: “Lúc đó mình tìm hiểu và thấy có một vài anh chị xin được học bổng Hiệp định sang đây học, nên mình quyết định về Việt Nam lên kế hoạch học tập nghiêm túc hơn cho năm cuối”.

Với mục tiêu tốt nghiệp sớm để kịp nộp hồ sơ theo diện học bổng Hiệp định của Bộ Giáo dục, cô tiếp tục trở lại Đại học Mỏ Saint Petersburg học thạc sĩ. Trong thời gian này, Phượng làm trợ lý khoa học cho một phó giáo sư, tích cực tham gia nghiên cứu, đạt giải tại các hội thảo khoa học quốc tế và công bố hai bài báo khoa học BAK, qua đó nhận được lời mời tiếp tục theo học chương trình tiến sĩ.

Sau khi hoàn thành chương trình đào tạo tiến sĩ, Phượng theo học thêm chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm giảng viên đại học tại Nga. “Tỉ lệ đạt được chứng chỉ này không cao đối với người nước ngoài vì nhiều rào cản, đặc biệt là tiếng Nga”, cô chia sẻ.

Trong thời gian là nghiên cứu sinh, cô đồng thời làm trợ giảng, tham gia soạn giáo án và chuẩn bị bài giảng. Sau các vòng đánh giá và phỏng vấn, từ năm 2024, cô chính thức được Bộ môn Quản lý và Tổ chức, Khoa Kinh tế của trường giao giảng dạy bảy môn chuyên ngành.

Phượng cho biết: “Việc tuyển dụng không hề dễ, đánh giá dựa vào quá trình trợ giảng và hỗ trợ các hoạt động nghiệp vụ sư phạm, từ trình độ chuyên môn, khả năng giải quyết vấn đề đến sự kiên trì với công việc và ngôn ngữ”.

Khối lượng công việc lớn khi vừa hoàn thành chương trình tiến sĩ, vừa đứng lớp với cường độ có thời điểm lên tới hơn 240 giờ khiến cô không ít lần đối mặt với áp lực. “Mình làm được thì làm, không làm được thì vừa khóc, vừa thức đêm vừa làm!”, cô nói.

Giảng dạy trong môi trường quốc tế

Theo Nguyễn Minh Phượng, điểm khác biệt khi giảng dạy tại Nga là môi trường đa quốc tịch. Trong lớp học của cô có sinh viên Nga cùng nhiều sinh viên đến từ châu Phi, Trung Quốc và các quốc gia khác.

“Khi các bạn sinh viên nước ngoài cần được giải thích lại bài bằng tiếng Anh hoặc tiếng Trung thì mình cũng sẽ giải thích lại bằng ngôn ngữ mà các bạn ấy muốn”, cô cho biết.

Không chỉ linh hoạt về ngôn ngữ, cô còn xây dựng các giờ học theo hướng tăng cường tương tác. Mỗi buổi học đều bắt đầu bằng việc hỏi thăm sinh viên, ôn lại nội dung cũ, giới thiệu bài mới và kết hợp các hoạt động thực hành. Theo Phượng, việc đánh giá sinh viên không chỉ dựa trên bài nộp vì “80% kết quả đánh giá nằm ở phần trả lời câu hỏi trực tiếp của sinh viên với giảng viên”.

Trong quá trình đứng lớp, cô cũng gặp những tình huống đáng nhớ. Phượng kể về một lớp thạc sĩ có hai sinh viên đến từ Cộng hòa Trung Phi nhiều lần nộp bài bằng tiếng Pháp, trong khi cô chỉ có thể hỗ trợ bằng tiếng Anh hoặc tiếng Trung.

Nói về vai trò của bản thân, cô cho rằng: “Mình không học giỏi đâu, mình chỉ chăm chỉ thôi. Mình luôn cảm thấy bản thân là một đứa trẻ thiếu hiểu biết, cố gắng để biết những thứ cần phải biết, vì khi trưởng thành, ‘không biết’ chính là tội lớn với chính mình. Các bạn sinh viên là những người cũng đang muốn học hỏi, họ và mình cùng học hỏi, đơn giản là mình học trước và truyền đạt cho các bạn ấy biết thôi”.

Một số công trình nghiên cứu khoa học của cô cũng có sự tham gia của sinh viên, những người mà cô đánh giá là rất thông minh và có nhiều tiềm năng nghiên cứu.

Lựa chọn gắn bó với nước Nga

Theo Nguyễn Minh Phượng, Nga vẫn mang đến nhiều cơ hội học tập và làm việc dù còn không ít thách thức. “Ai muốn làm thì sẽ làm được, ai không muốn làm thì có cả tỷ lý do”, cô chia sẻ.

Từ trải nghiệm của mình, cô cho rằng cơ hội phát triển nghề nghiệp tại Nga khá rõ ràng. “Đất rộng người thưa mà, chỉ thiếu người làm thôi”, Phượng nói khi nhắc đến nhu cầu nhân lực và cơ hội làm việc tại đây.

Cô cho biết Đại học Mỏ Saint Petersburg hiện nằm trong top 5 thế giới ở ngành Kỹ thuật Khai thác và Chế biến Khoáng sản, xếp thứ 4 trong bảng xếp hạng QS World University Rankings by Subject năm 2025. Đây cũng là trường đại học kỹ thuật lâu đời của Nga, nơi Tổng thống Vladimir Vladimirovich Putin từng theo học và thường xuyên có các hoạt động hỗ trợ.

Về điều kiện làm việc, Phượng nhận định mức lương tại Nga không quá cao so với một số quốc gia khác nhưng chi phí sinh hoạt cũng không quá đắt đỏ. Cô cho biết thêm lương thưởng và các chương trình học bổng dành cho sinh viên quốc tế của Đại học Mỏ Saint Petersburg thuộc nhóm cao tại Nga.

Dù vậy, điều khiến cô tiếp tục gắn bó với công việc không phải yếu tố vật chất. “Mình thấy đây là công việc mang lại lợi ích cho xã hội, được học hỏi và mang lại cho mình cuộc sống ổn định”, cô chia sẻ.

Nhìn lại hành trình từ một du học sinh đến giảng viên, Nguyễn Minh Phượng cho rằng mọi thứ đều có thể thay đổi theo thời gian và những gì đạt được ở hiện tại đã là một thành tựu. “Mỗi ngày bước thêm một bước, rồi sẽ đến nơi thôi”, cô nói.