Nhận học bổng hiệp định của Chính phủ sang Nga học ngành Vật lý hạt nhân, Nguyễn Thị Ngọc Mai kỹ sư sinh năm 1995 quê Hà Nam, đã trải qua nhiều năm học tập tại Moscow trước khi trở về Việt Nam làm việc tại Nhà máy Thủy điện Hòa Bình.
Hành trình du học không chỉ giúp cô tiếp cận nền đào tạo chuyên sâu về năng lượng mà còn rèn luyện khả năng thích nghi, tư duy kỹ thuật và bản lĩnh làm việc trong môi trường quốc tế. Dù dự án điện hạt nhân tại Việt Nam tạm dừng trong thời gian cô đang học ở Nga, nền tảng kiến thức và kinh nghiệm tích lũy tại đây đã trở thành hành trang quan trọng để Mai tiếp tục theo đuổi sự nghiệp trong lĩnh vực vận hành điện.
Cơ duyên nhận học bổng sang Nga
Nguyễn Thị Ngọc Mai từng theo học ngành Vật lý kỹ thuật tại Đại học Bách khoa Hà Nội. Tình yêu với môn Vật lý đến với cô từ sớm, trong khi định hướng theo lĩnh vực năng lượng chịu ảnh hưởng từ gia đình.
Cơ hội du học đến khi một người bạn chia sẻ thông tin về chương trình học bổng hiệp định Chính phủ sang Nga học tập. Ban đầu Mai nghĩ việc du học rất khó, nhưng sau khi được bạn bè động viên, nhóm tám sinh viên quyết định cùng làm hồ sơ.
“Làm hồ sơ rất vất vả, vì phải đi lại giữa Hà Nội và quê để chuẩn bị giấy tờ. Nhưng cuối cùng, mọi thứ đều tốt đẹp”, cô nhớ lại.
Điều khiến Mai yên tâm nhất là chương trình có cam kết công việc sau khi về nước. “Lúc đó, mình chỉ nghĩ đơn giản là được ký hợp đồng trước như thế này thì sau này không phải đi xin việc nữa”, cô chia sẻ.

Những năm học tại Moscow
Tại Nga, Mai theo học chuyên ngành liên quan đến điện hạt nhân – lĩnh vực từng được kỳ vọng sẽ phát triển mạnh tại Việt Nam. Năm đầu tiên, cô học dự bị tiếng Nga trong môi trường gần như không thể giao tiếp bằng tiếng Anh.
Sau đó, Mai chuyển lên Moscow học chuyên ngành với khối lượng kiến thức lý thuyết lớn và các kỳ thi vấn đáp trực tiếp với giảng viên. “Học ở Nga nặng lý thuyết lắm. Học thuộc đề cương rồi lên vấn đáp trực tiếp với giảng viên”, cô kể.
Điều khiến Mai nhớ nhất trong những ngày đầu không phải tuyết trắng hay các công trình nổi tiếng, mà là sự hỗ trợ của các anh chị khóa trên. “Đến nơi đã rất muộn nhưng các anh chị vẫn nấu sẵn cơm đợi bọn mình”, cô nói.
Bước ngoặt khi điện hạt nhân tạm dừng
Khi Mai còn đang học tập ở Nga, dự án điện hạt nhân tại Việt Nam tạm dừng vào năm 2016. Sự thay đổi này khiến nhiều du học sinh trong ngành phải cân nhắc lại con đường nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp.
Trở về nước, Mai không còn đi theo đúng hướng điện hạt nhân như dự định ban đầu mà “bén duyên” với Nhà máy Thủy điện Hòa Bình.

Cô cho rằng quãng thời gian học tập tại Nga vẫn mang lại giá trị lớn về tư duy, khả năng thích nghi và nền tảng chuyên môn để bước vào môi trường vận hành điện.
Từ du học sinh Nga đến nữ trưởng kíp đầu tiên
Hiện nay, Mai làm việc theo chế độ “3 ca 5 kíp” tại Thủy điện Hòa Bình và vừa vượt qua kỳ thi chứng chỉ Trưởng ca nhà máy cấp điện áp 500kV.
Trong kỳ thi cấp Tập đoàn với thí sinh từ nhiều nhà máy trên cả nước, cô là nữ thí sinh duy nhất.
Đối với Mai, áp lực không chỉ nằm ở khối lượng kiến thức mà còn ở việc phải chứng minh năng lực trong một công việc vốn rất ít phụ nữ theo đuổi.
Cô cho biết nghề vận hành đòi hỏi trực đêm, trực lễ và trực Tết để bảo đảm hệ thống điện hoạt động an toàn liên tục.
Nhìn lại hành trình từ nữ sinh mê Vật lý ở Hà Nam đến du học sinh tại Moscow rồi trở thành nữ trưởng kíp tại Thủy điện Hòa Bình, Mai nói: “Mình chỉ thấy bản thân may mắn. Nếu được chọn lại, mình vẫn sẽ đi du học. Nhưng mình sẽ học nhiều hơn, khám phá nhiều hơn và sống năng động hơn”.



