PGS.TS.KTS Trần Thành Nam, người từng được cử du học ngành Mỹ thuật tại Liên bang Nga, vừa trở thành Chủ tịch Hội Mỹ thuật TP.HCM nhiệm kỳ 2026 – 2031. Dấu mốc mới nối tiếp hành trình hơn ba thập kỷ của ông trong giảng dạy, nghiên cứu và sáng tác mỹ thuật sau khi trở về Việt Nam.
Từ du học Nga đến hơn 30 năm gắn bó với giáo dục mỹ thuật
PGS.TS.KTS Trần Thành Nam sinh năm 1965 tại Quảng Trị. Kế thừa truyền thống học tập của gia đình và năng khiếu mỹ thuật từ ông ngoại, sau khi tốt nghiệp THPT, ông theo học Trường Cao đẳng Mỹ thuật Huế.
Với thành tích học tập xuất sắc, ông được cử du học tại Liên bang Nga. Năm 1995, Trần Thành Nam hoàn thành chương trình tích hợp Cử nhân – Thạc sĩ ngành Mỹ thuật, chuyên ngành Điêu khắc tại Học viện Hàn lâm Mỹ thuật Quốc gia Mát-xcơ-va. Đây trở thành một trong những nền tảng chuyên môn cho hành trình dài sau đó của ông trong lĩnh vực mỹ thuật và giáo dục tại Việt Nam.
Năm 1998, ông trở về nước và bắt đầu công tác tại Đại học Kiến trúc TP.HCM, nơi ông đã có hơn 30 năm gắn bó với công việc giảng dạy. Từ năm 2016, ông giữ cương vị Trưởng khoa Mỹ thuật. Song song với hoạt động đào tạo, Trần Thành Nam tiếp tục nghiên cứu và sáng tác điêu khắc, đồng thời tham gia Hội Mỹ thuật Việt Nam và đảm nhiệm vị trí Phó Chủ tịch Hội Mỹ thuật TP.HCM trước khi được bầu làm Chủ tịch.
Con đường học thuật của ông tiếp tục với bằng Tiến sĩ chuyên ngành Lý luận và Lịch sử Mỹ thuật năm 2018. Đến năm 2025, ông được Hội đồng Giáo sư Nhà nước công nhận đạt chuẩn chức danh Phó Giáo sư ngành Mỹ thuật.
Hành trình này cho thấy một lát cắt khác của du học Nga trong lĩnh vực nghệ thuật. Việc đào tạo ở nước ngoài là một giai đoạn trong quá trình phát triển chuyên môn kéo dài nhiều thập kỷ, tiếp nối bằng hoạt động giảng dạy, nghiên cứu và sáng tác sau khi trở về Việt Nam. Với những sinh viên đang học tập tại Nga, dấu mốc mới của Trần Thành Nam cũng cho thấy giá trị của quá trình du học có thể tiếp tục được phát triển trong một hành trình nghề nghiệp lâu dài sau tốt nghiệp.

Nghiên cứu, đào tạo và sáng tác cùng song hành
Hoạt động khoa học của Trần Thành Nam tập trung vào ba hướng chính: điêu khắc trang trí thời Nguyễn; nghệ thuật điêu khắc ngoài trời và mỹ thuật đô thị; giáo dục thẩm mỹ, lý luận và phê bình mỹ thuật.
Ông đã tham gia và chủ trì nhiều đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ và cấp Trường, công bố hơn 30 bài báo khoa học, trong đó có những công trình trên các tạp chí quốc tế. Ông cũng tham gia biên soạn sách chuyên khảo Điêu khắc trang trí kiến trúc thời Nguyễn (Dẫn liệu từ di sản cung đình Huế), hướng dẫn nhiều học viên cao học và tiếp tục tham gia đào tạo nghiên cứu sinh.
Bên cạnh nghiên cứu và giảng dạy, ông duy trì hoạt động sáng tác điêu khắc và tham gia các hoạt động nghệ thuật phục vụ cộng đồng. Quá trình công tác được ghi nhận bằng các danh hiệu và phần thưởng như Giảng viên giỏi, Chiến sĩ thi đua ngành Xây dựng, Kỷ niệm chương Vì sự nghiệp Giáo dục, Kỷ niệm chương Vì sự nghiệp Mỹ thuật Việt Nam cùng nhiều bằng khen của Bộ Xây dựng và các tổ chức chuyên môn.
Đối với học sinh, sinh viên đang tìm hiểu về du học Nga, trường hợp của Trần Thành Nam cũng mở rộng góc nhìn về các lĩnh vực đào tạo tại nước này. Bên cạnh những ngành thường được quan tâm như kỹ thuật, y khoa hay khoa học, mỹ thuật cũng từng là lựa chọn đào tạo của nhiều thế hệ sinh viên Việt Nam. Tuy nhiên, trường hợp của ông thuộc một giai đoạn trước đây và nguồn hiện tại không cung cấp thông tin về học bổng, tuyển sinh hoặc chương trình đào tạo mỹ thuật tại Nga ở thời điểm hiện nay.

Vai trò mới trong Hội Mỹ thuật TP.HCM
Sau hai ngày 16 và 17/7/2026, Đại hội đại biểu lần thứ I Hội Mỹ thuật TP.HCM nhiệm kỳ 2026 – 2031 đã bầu Ban Chấp hành gồm 13 thành viên, trong đó Trần Thành Nam đảm nhiệm vị trí Chủ tịch. Họa sĩ Nguyễn Văn Quý (Siu Quý) giữ vị trí Phó Chủ tịch chuyên trách; họa sĩ Lâm Chí Trung và nhà điêu khắc Lê Lang Biên là hai Phó Chủ tịch không chuyên trách.
Hội hiện có 866 hội viên, hoạt động trong 6 ngành chuyên môn và 16 câu lạc bộ. Trong nhiệm kỳ mới, Đại hội xác định 21 nhiệm vụ trọng tâm, 7 nhiệm vụ đột phá và 7 chương trình hành động.
Một trong những định hướng đáng chú ý là xây dựng Trung tâm sáng tạo và thực hiện Mỹ thuật, hướng tới tập hợp lực lượng sáng tác và kết nối với các cơ quan chức năng, doanh nghiệp để đưa tác phẩm mỹ thuật đến gần hơn với nhu cầu xã hội và công chúng. Trung tâm dự kiến phục vụ các hoạt động triển lãm, đào tạo chuyên môn, thực hiện công trình mỹ thuật ứng dụng, quảng bá và đấu giá tác phẩm của hội viên.
Hội Mỹ thuật TP.HCM đồng thời được cấp mã số thuế, hóa đơn tài chính và có khả năng tạo nguồn thu, hướng tới tự chủ kinh phí hoạt động. Trong bối cảnh đó, việc đảm nhiệm vị trí Chủ tịch đặt Trần Thành Nam vào một vai trò mới sau hơn ba thập kỷ hoạt động trong giáo dục, nghiên cứu và nghệ thuật.
Từ quá trình du học chuyên ngành Điêu khắc tại Nga đến công việc giảng dạy, nghiên cứu và sáng tác tại Việt Nam, hành trình của Trần Thành Nam cho thấy sự tiếp nối tương đối rõ giữa đào tạo chuyên môn và đóng góp nghề nghiệp lâu dài. Việc trở thành Chủ tịch Hội Mỹ thuật TP.HCM vì vậy không chỉ là một dấu mốc cá nhân, mà còn mở ra giai đoạn mới trong hành trình nghề nghiệp của một nhà giáo, nhà nghiên cứu và nghệ sĩ từng được đào tạo tại Liên bang Nga.
Học bổng Nga biên tập dựa trên các nguồn thông tin:
- Báo Dân Việt, 17/07/2026: danviet.vn/nha-dieu-khac-vua-tro-thanh-chu-tich-hoi-my-thuat-tphcm-la-ai-d1444196.html