Tôi vẫn nhớ ngày đầu tiên đi học ở Nga. Không phải vì nó là một sự kiện lớn lao gì, mà vì hôm đó trời lạnh thấu xương, còn tôi thì vừa run vì gió tháng Ba vùng Rostov, vừa run vì không biết lớp học đầu tiên ở đại học Nga sẽ ra sao. Tôi đến nước Nga theo học bổng hiệp định, như bao du học sinh khác, mang theo mơ mộng và một chút tự hào, nhưng cũng nhiều lo lắng chưa gọi thành tên.
Thật ra, không phải tôi học đúng chuyên ngành của mình. Tôi đăng ký Công nghệ thông tin, nhưng khoa đó lại nằm tận thành phố Taganrog, cách nơi tôi sống hơn 70 cây số. Trường liền xếp tôi vào Khoa Toán – nghe có vẻ chẳng mấy liên quan. Nhưng thôi, khi đi du học Nga bằng học bổng nhà nước, nhiều thứ không nằm trong tay mình lựa chọn. Cứ đi, rồi hẵng tính tiếp.
Khoa tôi có một cái tên thật dài và kêu: “Viện Toán học, Cơ học và Khoa học Máy tính” – Институт математики, механики и компьютерных наук. Có chút gì đó liên quan đến ngành tôi, ít ra là ở mấy từ cuối. Vậy cũng là có duyên. Và tôi bước vào lớp học đầu tiên của mình ở Nga, lòng còn bối rối lắm, nhưng không ngờ, người run rẩy hơn cả lại chính là… thầy giáo.

Ngày đầu tiên đi học, và những bất ngờ dịu dàng
Thầy tôi còn rất trẻ, chỉ tầm tuổi anh trai tôi ở nhà. Là nghiên cứu sinh, thầy chuẩn bị bảo vệ luận án Tiến sĩ tại Moscow vào tháng Ba. Nhưng hôm đó, thầy đứng lớp – với mái tóc hơi rối, cử chỉ có phần hấp tấp, và một phong cách giảng dạy… vụng về một cách đáng yêu. Tôi nhìn thầy làm gãy phấn, rơi khăn lau bảng, nói lắp khi giới thiệu môn học, mà lòng bỗng dịu lại. Hóa ra không chỉ có mình tôi là người mới.
Lớp học toàn sinh viên quốc tế. Những gương mặt đến từ châu Phi, Mỹ Latinh, Trung Đông… chỉ sau 15 phút đã trở nên thân thuộc. Tôi là đứa con gái duy nhất trong lớp, nhưng đã quen với điều đó từ khi còn học Bách khoa. Kỹ thuật là vậy. Nhưng không khí trong lớp hôm ấy lại chẳng khô khan như người ta thường nghĩ. Có điều gì đó rất nhẹ nhàng, rất người.
Môn học có tên “Nền tảng toán học cho An toàn thông tin” – nghe thì có vẻ khô cứng, nhưng với tôi, nó giống một sợi dây níu lại sự liên kết mong manh giữa tôi và ngành mình yêu thích. Khi thầy hỏi tôi đã học gì ở Việt Nam, tôi kể về mã hoá đối xứng, hạ tầng khóa công khai… Thầy thoáng ngạc nhiên, rồi mỉm cười bảo sẽ cố dạy sâu hơn để tôi không thấy nhàm chán. Tôi bật cười thầm. Ai mà ngờ được, du học Nga lại khiến tôi thấy mình như người khổng lồ chơi trong lớp học của người lùn – so với tốc độ học dồn dập ở Bách khoa, lớp bên này đi chậm hơn rất nhiều.
Từ Bách khoa đến Rostov – khác biệt không chỉ là thời tiết
Ở Bách khoa, tôi quen với cách học kiểu “mổ gà” – đi thẳng vào trọng tâm, đôi khi là cái kết, rồi ngược lại phân tích, bẻ nhỏ, nhồi nhét, để sinh viên tự mò ra gốc. Lý thuyết nhiều khi chỉ là thứ cần để giải bài, và cũng không ai nói trước với tôi rằng cái định lý kia sẽ dùng để làm gì. Có lần, tôi từng đứng giữa lớp hỏi thầy rằng tại sao lại phải học tích phân bội ba, và tôi tin là mình không phải người duy nhất từng cảm thấy bối rối như thế.
Còn ở Nga, mọi thứ đi chậm. Rất chậm. Nhưng đó không phải là sự trì trệ, mà là cố ý. Thầy cô bắt đầu từ những khái niệm đơn giản nhất, đôi khi đến mức khiến tôi buồn cười, nhưng rồi từng bước, họ dẫn dắt đến những điều sâu xa hơn. Không mặc định rằng ai cũng giỏi sẵn. Không bắt sinh viên phải gồng lên chạy theo tốc độ.
Ở đại học Nga, có vẻ họ không “tham” kiến thức – không cố nhồi nhét mọi thứ vào trong một tiết học, mà để lại khoảng trống để sinh viên hít thở, suy nghĩ, rồi hiểu. Cách tiếp cận đó khiến tôi biết ơn. Không còn cảm giác chạy đua, mà là cùng nhau bước chậm để đến nơi.
Thật ra, tôi không đủ chuyên môn để so sánh cách giáo dục nào hay hơn. Nhưng tôi biết, ở đây, tôi cảm thấy được là chính mình hơn. Không bị so sánh, không phải gồng gánh một áp lực vô hình, và càng không phải loay hoay với cảm giác không đủ giỏi. Có lẽ, đó là lý do khiến nhiều người vẫn hoài niệm về học bổng Nga, không chỉ bởi nền học thuật, mà bởi cái cách con người nơi đây khiến ta cảm thấy nhẹ nhàng.
Một tiết học, một biệt danh và chút vui giữa mùa tuyết trắng
Buổi học hôm ấy kết thúc bằng một sự kiện nho nhỏ nhưng khiến tôi nhớ mãi. Cả lớp đang làm bài tập ứng dụng thuật toán Euclid – thứ liên quan đến mã hóa RSA – thì thầy mời tôi lên bảng. Tôi không mang máy tính, nên phải tính nhẩm. Vậy mà chỉ trong 30 giây, tôi đã viết ra đáp án.
Cả lớp ồ lên. Có tiếng ai đó hô “Victory!”, rồi một anh khác hô to “Bravo!”. Tiếng cười vang khắp phòng học. Và thế là tôi có biệt danh mới: “Kylian Mbappé” – cái tên nghe vừa buồn cười, vừa thân thương đến lạ.
Tôi đi về, bước trên con đường phủ tuyết trắng, tay đỏ ửng vì gió lạnh, nhưng lòng thì ấm hơn bao giờ hết. Tôi thấy mình được đón nhận. Thấy rằng, dù tiếng Nga vẫn còn lạ lẫm, dù thời tiết khắc nghiệt, dù lớp học chưa thật quen, nhưng tôi đã bắt đầu tìm được nhịp điệu của mình trong cuộc sống này.
Có lẽ, du học Nga không chỉ là một hành trình tri thức. Đó còn là hành trình của những kết nối con người, của việc học lại cách yêu thương – kể cả khi trong lớp học chỉ có mình tôi là con gái, kể cả khi thầy tôi còn chưa quen đứng giảng, và kể cả khi bài học hôm ấy chỉ là những con số.
Nhưng chính trong những điều giản dị ấy, tôi đã thấy mình thay đổi.
Và biết đâu, vài năm nữa, tôi cũng sẽ kể lại những ký ức này – với sự xúc động nguyên vẹn như ngày đầu tiên đi học ở nước Nga.
Nguồn tin: Tiểu Phương



