Khánh thành tượng đài chiến sĩ Việt Nam tại Moskva

Ngày 12/8/2024, trong khuôn viên Công viên Patriot ở ngoại ô thủ đô Moskva, Liên bang Nga, lễ khánh thành tượng đài tưởng niệm các chiến sĩ tình nguyện quốc tế Việt Nam tham gia bảo vệ Moskva trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại (1941–1945) đã long trọng diễn ra. Đây không chỉ là một sự kiện lịch sử đầy ý nghĩa, mà còn là dấu mốc quan trọng, thể hiện chiều sâu mối quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Liên bang Nga – mối quan hệ được xây đắp qua nhiều thế hệ, gắn bó trong cả thời chiến và thời bình, đặc biệt trong lĩnh vực quốc phòng và hợp tác nhân văn.

Tượng đài “Những người bạn liên minh – Chiến sĩ Việt Nam”

Công trình tượng đài có tên gọi “Những người bạn liên minh – Chiến sĩ Việt Nam”, được thực hiện bởi nhà điêu khắc Alexey Chebanenko. Tác phẩm khắc họa hình ảnh ba chiến sĩ tình nguyện Việt Nam là Lý Nam Thanh, Lý Anh Thảo và Lữ Thúc Chất – những người đã khoác lên mình bộ quân phục Hồng quân Liên Xô, chiến đấu dũng cảm trên mặt trận bảo vệ Moskva, thể hiện tinh thần quốc tế cao cả và lòng yêu nước bất khuất.

Tượng đài được thiết kế với kết cấu gồm ba nhân vật trên bệ đồng, tái hiện một điểm chốt chiến đấu tại vị trí phòng thủ với các vật cản chống tăng, chống đạn – biểu tượng của cuộc chiến khốc liệt năm xưa. Công trình tọa lạc trong Công viên Patriot, là nơi lưu giữ nhiều dấu ấn quan trọng của lịch sử quân sự Liên bang Nga.

Khẳng định mối quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt – Nga

Buổi lễ khánh thành có sự tham dự của Đại tướng Phan Văn Giang – Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam và Thượng tướng Viktor Goremykin – Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Liên bang Nga, cùng đại diện các cơ quan quân sự hai nước. Phát biểu tại sự kiện, Đại tướng Phan Văn Giang khẳng định: “Bộ Quốc phòng, Quân đội nhân dân Việt Nam đánh giá cao và trân trọng cảm ơn Bộ Quốc phòng, các Lực lượng vũ trang Liên bang Nga đã xây dựng Đài tưởng niệm tại Moskva. Công trình không chỉ là minh chứng của truyền thống lịch sử, mà còn là biểu tượng của nỗ lực làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước.”

Ông nhấn mạnh thêm, qua gần 75 năm, vượt qua mọi biến động lịch sử, nhân dân và quân đội hai nước luôn gìn giữ và vun đắp tình hữu nghị truyền thống, tạo nền tảng vững chắc cho sự hợp tác thực chất, hiệu quả trên nhiều lĩnh vực.

Trong khi đó, Thượng tướng Viktor Goremykin bày tỏ: “Trước sức tấn công mãnh liệt của phát xít Đức, các chiến sĩ Việt Nam đã tình nguyện tham gia trận chiến bảo vệ Moskva. Họ đã thể hiện sự dũng cảm, kiên cường, kề vai sát cánh với các chiến sĩ Hồng quân Liên Xô để đẩy lùi kẻ xâm lược. Công trình tượng đài sẽ góp phần gìn giữ ký ức lịch sử và tăng cường hợp tác giữa hai quốc gia.”

Những chiến sĩ quốc tế Việt Nam và ký ức không phai

Trong giai đoạn 1926–1930, nhiều thanh niên yêu nước Việt Nam, dưới sự giới thiệu của đồng chí Nguyễn Ái Quốc (Chủ tịch Hồ Chí Minh), đã đến du học Nga tại Moskva. Khi phát xít Đức tấn công Liên Xô năm 1941, một số đồng chí đã gia nhập Trung đoàn quốc tế thuộc Lữ đoàn đặc nhiệm Bộ binh cơ giới (OMSBON) trực thuộc Bộ Dân ủy Nội vụ Liên Xô, được giao nhiệm vụ bảo vệ những khu vực trọng yếu gần Điện Kremlin.

Ngày 7/11/1941, các chiến sĩ Việt Nam tham gia duyệt binh lịch sử trên Quảng trường Đỏ và sau đó trực tiếp ra chiến tuyến. Trong mùa đông khắc nghiệt năm 1941–1942, họ đã chiến đấu anh dũng cùng quân dân Xô viết đẩy lùi quân xâm lược Đức Quốc xã. Ba chiến sĩ đã hy sinh anh dũng và được Đoàn Chủ tịch Xô viết tối cao Liên Xô truy tặng Huân chương, Huy chương vào năm 1986.

Hợp tác nghiên cứu và thực hiện tượng đài từ năm 2020

Năm 2020, Bộ Quốc phòng Liên bang Nga đề xuất phối hợp với Việt Nam nhằm bổ sung thông tin vào cơ sở dữ liệu của Bảo tàng “Con đường ký ức” thuộc Nhà thờ Chính các Lực lượng vũ trang Liên bang Nga – một địa điểm trọng điểm nằm ngay trong Công viên Patriot. Phía Việt Nam, dưới sự chỉ đạo của Thủ trưởng Bộ Quốc phòng, Cục Tuyên huấn thuộc Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam đã chủ trì nghiên cứu, lựa chọn hình ảnh, tư liệu, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các địa phương và thân nhân chiến sĩ để cung cấp thông tin chính xác qua đường ngoại giao.

Sau quá trình trao đổi nghiêm túc và tích cực giữa hai bên, thiết kế tượng đài được thống nhất và công trình được triển khai theo đúng kế hoạch.

Tình cảm sâu nặng với hậu duệ những người lính

Tại buổi lễ, Đại tướng Phan Văn Giang đã gặp gỡ, thăm hỏi và động viên bà Lê Thị Phượng – con gái của chiến sĩ tình nguyện quốc tế Việt Nam Lý Phú San (tên khác là Lê Phan Chăn), hiện đang sinh sống tại Moskva. Nhân dịp này, Đại tướng đã trao tặng bà lá cờ Tổ quốc, biểu tượng thiêng liêng của quê hương, như một lời nhắn gửi gắn bó và tri ân: “Gia đình luôn luôn hướng về quê hương, Tổ quốc và hy vọng nếu có dịp, bà và gia đình sẽ về thăm quê hương Việt Nam.”

Gìn giữ ký ức, lan tỏa di sản hữu nghị

Việc khánh thành tượng đài “Những người bạn liên minh – Chiến sĩ Việt Nam” là sự kiện có ý nghĩa lịch sử sâu sắc, thể hiện sự trân trọng của nhân dân Nga đối với những đóng góp của Việt Nam trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại. Đồng thời, đây cũng là một biểu tượng của tinh thần quốc tế cao đẹp, của tình hữu nghị bền chặt giữa Việt Nam và Liên bang Nga – mối quan hệ đã được thử thách qua thời gian, nay tiếp tục được củng cố bằng những biểu tượng lịch sử sống động, góp phần giáo dục thế hệ trẻ hai nước về truyền thống anh hùng, lòng dũng cảm và nghĩa tình quốc tế.

Sự kiện cũng một lần nữa cho thấy tầm quan trọng của hợp tác nhân văn trong quan hệ song phương, bên cạnh các lĩnh vực chiến lược khác như quốc phòng, kinh tế, giáo dục – trong đó có hợp tác về du học Nga, đào tạo sinh viên qua các chương trình học bổng chính phủ, học bổng toàn phần hoặc học bổng hiệp định. Những thế hệ trẻ được đào tạo tại các đại học Nga, sử dụng thành thạo tiếng Nga, sẽ tiếp tục là cầu nối văn hóa và tri thức, đóng góp vào việc phát triển mối quan hệ hợp tác toàn diện giữa hai quốc gia trong giai đoạn mới.

Nguồn tin: duhocnga.org