Trong hai ngày 22 và 23/5 tại Hà Nội, Hội nghị Hiệu trưởng các trường đại học Việt Nam – Liên bang Nga lần thứ ba cùng “Ngày hội Giáo dục đại học Liên bang Nga” đã quy tụ 62 cơ sở giáo dục đại học Nga và gần 70 cơ sở giáo dục đại học Việt Nam. Đây là hoạt động trọng tâm của Năm Hợp tác khoa học và giáo dục Việt Nam – Liên bang Nga 2026, diễn ra trong bối cảnh quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước tiếp tục được thúc đẩy mạnh mẽ.
Ngoài việc ký gần 50 văn bản hợp tác mới, hai bên còn tập trung mở rộng liên kết đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, công nghệ số, bán dẫn, năng lượng và khoa học cơ bản.
Hơn 100 trường đại học tham gia diễn đàn giáo dục
Phát biểu tại lễ khai mạc, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc cho biết hội nghị là diễn đàn quan trọng nhằm hiện thực hóa các cam kết hợp tác giáo dục giữa lãnh đạo cấp cao hai nước. Theo ông, trong nhiều thập kỷ qua, Liên Xô trước đây và Liên bang Nga ngày nay đã hỗ trợ Việt Nam đào tạo hàng chục nghìn cán bộ khoa học, kỹ thuật, chuyên gia và nhà quản lý trình độ cao.
Ông nhấn mạnh các nhà lãnh đạo hai nước đều mong muốn tiếp tục đẩy mạnh hợp tác trong những lĩnh vực Nga có thế mạnh và Việt Nam có nhu cầu như quốc phòng – an ninh, văn hóa nghệ thuật hàn lâm, thể thao, khoa học cơ bản và năng lượng hạt nhân. Hội nghị được kỳ vọng sẽ mở ra thêm nhiều chương trình liên kết về đào tạo, nghiên cứu khoa học, trao đổi học thuật và trao đổi giảng viên – sinh viên.
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho biết hiện có hơn 400 thỏa thuận hợp tác giữa các cơ sở giáo dục đại học hai nước còn hiệu lực, đồng thời gần 50 văn bản hợp tác mới tiếp tục được ký kết trong khuôn khổ hội nghị năm nay. Theo ông, điều này cho thấy hợp tác giáo dục đại học Việt Nam – Liên bang Nga đang phát triển “hết sức sôi động, thực chất và giàu tiềm năng”.

Sự tương đồng về nhu cầu phát triển và tính bổ trợ về thế mạnh giữa hai nền giáo dục mở ra dư địa hợp tác hết sức to lớn để hai bên nâng tầm hợp tác giáo dục đại học sang giai đoạn phát triển mới – giai đoạn hợp tác thực chất, chiều sâu, hiệu quả và cùng kiến tạo giá trị
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh.
Tập trung vào trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và đổi mới sáng tạo
Một trong những điểm nhấn của hội nghị là xu hướng chuyển từ hợp tác đào tạo truyền thống sang hợp tác sâu về nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ. Nhiều trường đại học và viện nghiên cứu lớn của Nga trong các lĩnh vực năng lượng, kỹ thuật, khai khoáng, địa chất, xây dựng và công nghệ quốc gia đã tham gia các phiên thảo luận chuyên đề.
Các lĩnh vực được ưu tiên gồm trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn, công nghệ số, an ninh thông tin, công nghệ sinh học, khoa học sức khỏe, môi trường và hạ tầng giao thông thông minh. Đây đều là những ngành được Việt Nam xác định có vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đề xuất hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo và nghiên cứu chung Việt Nam – Liên bang Nga trong các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn. Theo ông, những trung tâm này không chỉ triển khai đề tài nghiên cứu mà còn là nơi thử nghiệm, ươm tạo và chuyển hóa ý tưởng thành sản phẩm thực tế.

Ông cũng đề nghị xây dựng cơ chế chuyển giao công nghệ hai chiều giữa các nhà khoa học hai nước, đồng thời hình thành các nhóm nghiên cứu quốc tế xuất sắc với sự tham gia của giảng viên và nhà khoa học Việt Nam – Nga, bao gồm hoạt động đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh, công bố khoa học và nghiên cứu liên ngành.
Nga duy trì 1.000 suất học bổng cho sinh viên Việt Nam
Trong khuôn khổ hội nghị, Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam và Bộ Khoa học và Giáo dục đại học Liên bang Nga đã ký Quy chế tổ chức và hoạt động của Trung tâm tiếng Nga A.X. Pushkin. Đây là bước triển khai cụ thể sau Hiệp định giữa Chính phủ hai nước về việc thành lập và vận hành trung tâm này.
Thứ trưởng Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Liên bang Nga Konstantin Mogilevsky cho biết hai nước đã đạt được thỏa thuận công nhận tương đương bằng cấp giáo dục đại học, đồng thời ký kết hiệp định liên chính phủ quy định số lượng học bổng mà Nga dành cho công dân Việt Nam theo học miễn phí tại các trường đại học Nga.
Chúng tôi mong muốn đào tạo những thế hệ thanh niên Việt Nam sớm hiểu về nước Nga, để trong tương lai trở thành những đối tác tin cậy và những người bạn thân thiết của chúng tôi
Ông Konstantin Mogilevsky chia sẻ.

Phát biểu trực tuyến tại hội nghị, Phó Thủ tướng Nga Dmitry Chernyshenko cho biết hiện đã có hơn 500 thỏa thuận hợp tác giữa các trường đại học và tổ chức nghiên cứu của hai nước. Ông nhấn mạnh Nga đang dành cho Việt Nam 1.000 suất học bổng mỗi năm, đây là một trong những mức hạn ngạch học bổng lớn nhất mà Nga cấp cho đối tác quốc tế.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam, hiện có hơn 6.000 du học sinh Việt Nam đang học tập tại hơn 160 cơ sở giáo dục của Liên bang Nga, trong đó khoảng 3.000 người theo diện học bổng hiệp định. Song song với hội nghị, “Ngày hội Giáo dục đại học Liên bang Nga” cũng được tổ chức nhằm giới thiệu trực tiếp hệ thống giáo dục đại học Nga, các chương trình đào tạo, điều kiện tuyển sinh và chính sách học bổng tới học sinh, sinh viên Việt Nam.
Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân cho biết Bộ đã tích cực triển khai các thủ tục pháp lý và bảo đảm các điều kiện cần thiết để Trung tâm tiếng Nga A.X. Pushkin sớm đi vào hoạt động, đồng thời kỳ vọng sẽ có thêm nhiều chương trình hợp tác giữa chuyên gia, nhà khoa học hai nước cũng như thêm nhiều phân hiệu đại học Nga được mở tại Việt Nam trong thời gian tới.



