Cùng nhau kiến tạo tương lai với Học bổng Nga!

Khám phá cơ hội và vững bước vào tương lai với Học bổng du học Liên bang Nga.

Cùng nhau kiến tạo tương lai với Học bổng Nga!

Khám phá cơ hội và vững bước vào tương lai với Học bổng du học Liên bang Nga.

Giảng viên ngôn ngữ với mong muốn trở thành cầu nối giữa Việt Nam và Nga

Cô Lưu Thị Nam Hà là Phó Trưởng bộ môn Thực hành tiếng Nga, Trường ĐH Ngoại ngữ – ĐHQGHN và là người chiến thắng Cuộc thi Quốc tế về năng lực nghề nghiệp dành cho giảng viên tiếng Nga ở nước ngoài năm 2025.

Trong cuộc phỏng vấn bởi Viện Pushkin, cô Hà đã chia sẻ về việc nối nghiệp cha mẹ để lựa chọn nghề nghiệp, nhu cầu học tiếng Nga tại Việt Nam hiện nay, cách tạo động lực cho sinh viên học tiếng Nga, cũng như những điều mà chiến thắng tại cuộc thi đã mang lại cho cô.

Viện Puskin: Mẹ của cô là giảng viên tiếng Nga, còn bố là phiên dịch viên. Cô đã lựa chọn thế nào giữa hai nghề này?

Tôi may mắn vì từ nhỏ đã được nghe tiếng Nga. Cả hai nghề đều trở nên rất gần gũi với tôi, vì vậy tôi đã đi theo cả hai con đường của gia đình và kết hợp chúng thành một con đường của riêng mình.

Ban đầu, tôi tốt nghiệp chuyên ngành Biên – Phiên dịch và làm phiên dịch viên cho Đài Truyền hình Việt Nam trong vài năm. Dần dần, tôi nhận ra rằng mình không chỉ thích tự mình nói tiếng Nga mà còn muốn giúp những người khác khám phá ngôn ngữ này. Đó là cách tôi đến với nghề giảng dạy. Giờ đây, tôi có thể mỉm cười nói rằng mình không cần phải lựa chọn dứt khoát giữa hai nghề của cha mẹ, bởi trong công việc của tôi, chúng bổ trợ cho nhau một cách hoàn hảo.

Viện Puskin: Nhiều người chia sẻ rằng họ bắt đầu học tiếng Nga vì muốn đọc văn học Nga bằng nguyên tác. Tác phẩm hoặc tác giả yêu thích của cô là ai?

Thành thật mà nói, tôi không bắt đầu học tiếng Nga vì muốn đọc văn học kinh điển Nga. Điều luôn thu hút tôi hơn cả là một mục tiêu khác – trở thành cầu nối giữa Việt Nam và Nga, giúp người dân hai nước hiểu nhau hơn. Nhưng nếu nói về tác giả yêu thích thì tất nhiên đó là Alexander Sergeyevich Pushkin. Ở Việt Nam, nhiều người biết và yêu thích bài thơ “Tôi yêu em”. Có những bản dịch tiếng Việt rất hay, mỗi bản theo một cách riêng đều truyền tải được sự tinh tế, chân thành và nỗi buồn trong sáng của tác phẩm này.

Viện Puskin: Cô từng học tập tại Nga và thỉnh thoảng vẫn trở lại đây. Đâu là nơi cô yêu thích nhất?

Tổng cộng tôi đã sống ở Nga khoảng 15 năm và thật khó để chọn ra một nơi yêu thích duy nhất. Với tôi, Nga không đơn thuần là một đất nước mà tôi thỉnh thoảng ghé thăm, đó là quê hương thứ hai mà tôi hết lần này đến lần khác lại đem lòng yêu mến.

Tôi luôn ấn tượng trước quy mô và sự đa dạng của nước Nga. Tôi may mắn được đến nhiều vùng khác nhau, từ Kaliningrad, Vladivostok, Murmansk đến bờ Biển Đen ấm áp. Mỗi thành phố đều có diện mạo, nhịp sống và bầu không khí riêng. Khi ở Việt Nam, tôi không nhớ một địa điểm cụ thể nào mà nhớ chính bầu không khí ấy, những cuộc dạo bộ và sự thay đổi của các mùa. Khi ở đây, tôi không cảm thấy mình là một vị khách mà giống như một người hết lần này đến lần khác trở về nhà.

Viện Puskin: Nhiều người ngại nói tiếng Nga ngay cả khi đã học trong thời gian dài. Điều gì đã giúp cô vượt qua nỗi sợ nói và làm thế nào để có được cách phát âm chuẩn như cô?

Cảm ơn vì lời khen, nhưng tôi cũng có những khó khăn của riêng mình: đôi khi tôi vẫn phân vân trọng âm rơi vào đâu, có lúc phải mất khá lâu mới tìm được từ phù hợp. Có lẽ tôi thuận lợi hơn một chút so với những người khác bởi đã được nghe tiếng Nga từ nhỏ.

Tôi luôn nói với sinh viên rằng nếu chúng ta học một ngoại ngữ nhưng lại sợ nói bằng ngôn ngữ đó thì chúng ta học để làm gì? Tất nhiên, sợ mắc lỗi là điều dễ hiểu. Chúng ta muốn ngay lập tức có thể nói nhanh, hay và đúng ngữ pháp, nhưng nếu cứ chờ đến thời điểm hoàn hảo thì có lẽ thời điểm ấy sẽ chẳng bao giờ tới. Trước tiên, chúng ta phải cho phép bản thân nói chưa hoàn hảo. Và phát âm chuẩn không phải một tài năng đặc biệt, mà là kết quả của quá trình luyện tập thường xuyên và giao tiếp thực tế.

Viện Puskin: Năm ngoái, cô đã giành chiến thắng trong cuộc thi năng lực nghề nghiệp do Viện Pushkin tổ chức với sự hỗ trợ của . Việc tham gia cuộc thi mang lại điều gì cho các giảng viên?

Chiến thắng tại cuộc thi năng lực nghề nghiệp là một sự kiện rất vui và truyền cảm hứng đối với tôi. Nó mang đến nguồn năng lượng mới không chỉ cho tôi mà cả các đồng nghiệp và sinh viên, đồng thời một lần nữa cho tất cả chúng tôi thấy rằng không nên e ngại những thử thách quốc tế.

Điều quan trọng là mạnh dạn tiến về phía trước, giao lưu với cộng đồng chuyên môn, thử sức mình và mỗi ngày tiếp nhận thêm kiến thức, kinh nghiệm mới. Tham gia một cuộc thi như vậy mang lại cho giảng viên nhiều hơn một tấm bằng hay một vị trí đạt giải. Đó là cơ hội nhìn lại công việc của chính mình từ một góc độ khác, suy ngẫm về phương pháp đang sử dụng, làm quen với ý tưởng của đồng nghiệp từ nhiều quốc gia và cảm nhận rằng mình là một phần của cộng đồng giáo dục quốc tế rộng lớn.

Viện Puskin: Cô đã chuẩn bị cho cuộc thi như thế nào? Cô muốn nhắn nhủ điều gì với những người muốn tham gia nhưng vẫn chưa quyết định nộp hồ sơ?

Tôi không chuẩn bị đặc biệt cho cuộc thi, chỉ đọc, suy nghĩ và xây dựng cấu trúc cho phần trình bày của mình. Với những người muốn tham gia nhưng vẫn chưa quyết định nộp hồ sơ, tôi muốn nói rằng: đừng sợ và đừng chờ đến khi cảm thấy mình đã hoàn toàn sẵn sàng. Có thể thời điểm ấy sẽ chẳng bao giờ tới.

Không cần chuẩn bị điều gì quá phức tạp hay cố gắng thể hiện mình là một giảng viên hoàn hảo. Hãy đến với cuộc thi bằng một tâm thế cởi mở, mong muốn học hỏi, tinh thần tích cực và sẵn sàng chia sẻ những điều mình làm tốt nhất. Tôi rất hy vọng năm nay sẽ có thêm nhiều giảng viên từ Việt Nam và các quốc gia khác tham gia cuộc thi.

Viện Puskin: Các sinh viên của cô có tham gia các cuộc thi sau khi được truyền cảm hứng từ kinh nghiệm của cô không? Cô có thể chia sẻ một số thành tích của họ?

Có, tất nhiên. Sinh viên của tôi tham gia các cuộc thi và đó là một trong những điều khiến tôi vui nhất trong công việc. Tôi cố gắng cho các em thấy qua chính ví dụ của mình rằng các cuộc thi và dự án quốc tế rất thú vị và không có gì phải e ngại. Không phải lúc nào chúng ta cũng chiến thắng, nhưng mỗi người tham gia đều nhận được kinh nghiệm, kiến thức và những mối quan hệ mới.

Những năm gần đây, sinh viên của tôi mạnh dạn tham gia các kỳ Olympic, cuộc thi sáng tạo và chương trình giáo dục quốc tế. Gần đây, ba sinh viên của tôi đã nhận được học bổng tham gia chương trình trại hè ngôn ngữ “Mùa hè cùng Pushkin”, do Viện Pushkin phối hợp với Quỹ Thế giới Nga tổ chức. Với các em, đây là một thành tích lớn và cũng là khởi đầu cho một giai đoạn mới trong cuộc đời.

Tôi tự hào khi có một sinh viên năm thứ hai bắt đầu học tiếng Nga từ con số 0 nhưng đã mạnh dạn tham gia Hội nghị Khoa học Quốc tế dành cho các nhà nghiên cứu trẻ do Đại học Sư phạm – Xã hội Quốc gia Volgograd tổ chức. Mùa xuân năm nay, các sinh viên của tôi cũng tham gia Olympic Quốc tế tiếng Nga như một ngoại ngữ do tổ chức.

Việc chuẩn bị cho những hoạt động như vậy giúp các em học cách làm việc độc lập và không e ngại giao tiếp với khán giả quốc tế. Khi sinh viên thấy giảng viên của mình cũng tham gia các cuộc thi, cũng hồi hộp và đón nhận những thử thách mới, các em hiểu rằng sự phát triển không kết thúc sau khi nhận bằng đại học. Thầy cô và học trò có thể truyền cảm hứng cho nhau.

Viện Puskin: Cô có dự định tiếp tục tham gia các cuộc thi khác không?

Có, tất nhiên, tôi có rất nhiều kế hoạch. Sau chiến thắng tại cuộc thi năng lực nghề nghiệp của Viện Pushkin, tôi càng muốn tiếp tục tiến về phía trước, tiếp tục học hỏi, thử nghiệm những hình thức mới và tất nhiên là tham gia các chương trình chuyên môn quốc tế.

Tôi rất quan tâm theo dõi các dự án của Viện Pushkin và các trường đại học Nga khác. Giờ đây, tôi không chỉ muốn tham gia với tư cách thí sinh. Tôi muốn trở thành một đối tác tích cực hoặc đồng tổ chức các dự án với Nga, tổ chức tại Việt Nam các lớp học chuyên đề, hội thảo sư phạm, liên hoan thanh niên và các cuộc thi.

Viện Puskin: Theo cô, thế nào là một tiết học thành công?

Với tôi, một tiết học thành công không nhất thiết là tiết học mà chúng tôi hoàn thành tất cả các bài tập theo kế hoạch và không mắc lỗi. Tôi biết một tiết học đã thành công khi nhìn thấy sự hứng thú của sinh viên, khi các em không còn sợ nói tiếng Nga và bắt đầu đặt câu hỏi.

Một dấu hiệu khác của một buổi học thành công là sau khi chuông reo, sinh viên không vội ra về mà tiếp tục thảo luận, đề nghị tôi giới thiệu một bộ phim để xem hay một cuốn sách để đọc. Vài ngày sau, các em quay lại và kể về những gì mình đã làm trong khoảng thời gian đó.

Viện Puskin: Nghề giảng viên tiếng Nga hiện có nhu cầu như thế nào tại Việt Nam?

Tiếng Nga tại Việt Nam có một vị trí ổn định và quan trọng về mặt chiến lược, và vị trí ấy ngày càng được củng cố trong những năm gần đây. Giới trẻ hiện nay không chỉ nhìn nhận tiếng Nga như một môn học. Họ coi đó là công cụ để tiếp cận giáo dục, phát triển nghề nghiệp và giao tiếp quốc tế, bởi ngày càng có nhiều sự kiện quốc tế được tổ chức tại Nga.

Tại các cơ sở giáo dục ở Việt Nam, hơn 5.000 học sinh và sinh viên đang học tiếng Nga. Ngoài ra, hơn 3.000 sinh viên Việt Nam đang học tiếng Nga tại Nga. Điều đó thật tuyệt! Tiếng Nga được giảng dạy tại các trường chuyên, các trường đại học chuyên và không chuyên về ngôn ngữ, cũng như các cơ sở đào tạo quân sự và kỹ thuật. Vì vậy, Việt Nam không chỉ cần những giảng viên đào tạo ngôn ngữ nói chung mà còn cần các chuyên gia có khả năng giảng dạy tiếng Nga phục vụ những mục đích nghề nghiệp cụ thể.

Viện Puskin: Trong một cuộc phỏng vấn năm 2015, cô từng đề cập đến một số khó khăn trong việc giảng dạy tiếng Nga tại Việt Nam. Những vấn đề chính là thiếu giáo trình hiện đại dành riêng cho người Việt Nam, đặc biệt là giáo trình hướng tới các lĩnh vực nghề nghiệp như du lịch, kinh doanh, phiên dịch; cùng với đó là thiếu chuyên gia Nga sang làm việc dài hạn. Sau 10 năm, tình hình đã thay đổi thế nào và giảng viên hiện nay đang phải đối mặt với những khó khăn gì?

Trong 10 năm qua, tình hình chắc chắn đã thay đổi theo hướng tích cực. Nhờ công nghệ trực tuyến, giảng viên và sinh viên có thể sử dụng thư viện điện tử, nền tảng giáo dục, bài giảng video, podcast, tài nguyên số của các trường đại học Nga và mạng xã hội.

Cơ hội tham gia các khóa học trực tuyến, hội nghị và giao tiếp với người bản ngữ cũng trở nên phong phú hơn, ngay cả khi không rời Việt Nam. Hợp tác giữa các tổ chức giáo dục của hai nước cũng tích cực hơn: các chuyên gia Nga tổ chức hội thảo, lớp học chuyên đề và chương trình nâng cao trình độ tại Việt Nam.

Tuy nhiên, tôi không thể nói rằng những vấn đề trước đây đã được giải quyết hoàn toàn. Số lượng giáo trình được xây dựng riêng cho người Việt Nam vẫn còn chưa đủ. Đặc biệt cần có những khóa học tiếng Nga hiện đại phục vụ các mục đích nghề nghiệp.

Những năm gần đây, một số người Việt trẻ học tiếng Nga để sang Nga làm việc theo hợp đồng hoặc kinh doanh tại Nga và những quốc gia nơi tiếng Nga được sử dụng rộng rãi. Những người này không cần tiếng Nga học thuật theo cách hiểu truyền thống mà cần một khóa học thực tiễn.

Ngoài ra, hiện nay chúng tôi rất cần một chương trình và nền tảng số hiệu quả được xây dựng riêng cho người Việt học tiếng Nga ở các trình độ khác nhau, từ sơ cấp đến nâng cao. Nền tảng đó nên có các bài tập dạng trò chơi, câu đố, hội thoại và video có tính đến quan hệ ngoại giao giữa hai nước.

Tất nhiên, nền tảng ấy không thể thay thế giảng viên và giao tiếp trực tiếp, nhưng có thể trở thành một trợ thủ đáng tin cậy. Tôi nghĩ việc xây dựng một tài nguyên như vậy có thể trở thành một dự án giáo dục chung quan trọng giữa Việt Nam và Nga trong tương lai gần. Tôi rất sẵn lòng tham gia vào dự án đó.

Viện Puskin: Ước mơ nghề nghiệp lớn nhất của cô là gì?

Ước mơ nghề nghiệp lớn nhất của tôi là một ngày nào đó tiếng Nga sẽ được giảng dạy tại tất cả các trường học ở Việt Nam và trẻ em có cơ hội lựa chọn, học ngôn ngữ này ngay từ bậc tiểu học.

Nếu ước mơ ấy một ngày trở thành hiện thực, điều đó sẽ có nghĩa là nhu cầu đối với những chuyên gia biết tiếng Nga đã tăng lên, có thêm nhiều công việc thú vị và hợp tác giữa Việt Nam và Nga đang phát triển tích cực. Người làm nghề giáo phải biết ước mơ, bởi hầu như mọi dự án lớn ban đầu đều chỉ là một ý tưởng nhỏ của ai đó.

Viện Puskin: Đâu là điều đẹp nhất trong tiếng Nga?

Khả năng cấu tạo từ đáng kinh ngạc, tính nhạc và sự phong phú trong vốn từ của tiếng Nga. Với tôi, vẻ đẹp của tiếng Nga nằm trong tất cả những điều đó. Càng nói tiếng Nga nhiều, tôi càng thường xuyên khám phá ra những sắc thái mới trong ngôn ngữ này. Có lẽ vì thế, như tôi đã nói, người ta có thể hết lần này đến lần khác đem lòng yêu nước Nga.

Tôi nhớ hồi còn là sinh viên, người hướng dẫn khoa học của tôi từng đưa ra ví dụ về chiếc đồng hồ: nó có thể “đi” khi nằm và “đứng” khi treo. Chúng tôi cũng từng được kể rằng những người sống trước chúng ta là “предки” – tổ tiên, còn những người sống sau chúng ta là “потомки” – hậu duệ. Vậy chúng ta là ai? “Тутки”, “здеськи”, “сейчаски” hay “теперьки”? Đó là một câu đùa khá thú vị.

Còn có những từ rất thú vị và khác thường đối với người nước ngoài. Chẳng hạn, “утренник” là một buổi sinh hoạt, “дневник” là một cuốn sổ, “вечерник” là sinh viên học hệ buổi tối, còn “ночник” lại là một chiếc đèn ngủ. Cho đến bây giờ, tôi vẫn ngạc nhiên trước sự đa dạng về ý nghĩa và khái niệm trong tiếng Nga.

Chia sẻ với bạn bè và gia đình