Ngày 29/10/2026, tại Hội thảo khoa học quốc tế lần thứ III về Mật mã và An toàn thông tin (VCRIS 2026) ở Hà Nội, Hiệu trưởng Đại học Kỹ thuật Truyền thông và Tin học Moscow (MTUCI) đã giới thiệu hệ thống mạng lượng tử liên kết hai trường đại học tại Nga, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm kết hợp nghiên cứu công nghệ mới với đào tạo nhân lực chuyên sâu.
Mạng lượng tử liên trường đại học phục vụ nghiên cứu và đào tạo
Trong báo cáo tại hội thảo, TS. Sergey Dmitrievich Erokhin, Hiệu trưởng Đại học Kỹ thuật Truyền thông và Tin học Moscow (MTUCI), giới thiệu hệ thống truyền thông lượng tử kết nối MTUCI với Đại học Khoa học và Công nghệ Quốc gia MISIS tại Moscow. Tuyến truyền dẫn chính dài hơn 17 km, được phát triển từ năm 2021 với sự tham gia của Trung tâm Lượng tử MTUCI và doanh nghiệp công nghệ QRate.
Theo ông Erokhin, đây là mạng lượng tử liên trường đại học đầu tiên tại Nga được xây dựng theo mô hình cho phép truy cập mở, phục vụ nghiên cứu khoa học, thử nghiệm thiết bị và đào tạo chuyên gia. Hệ thống sử dụng công nghệ phân phối khóa lượng tử (QKD), khai thác các đặc tính vật lý lượng tử để thiết lập khóa mật mã chung và hỗ trợ phát hiện dấu hiệu can thiệp vào kênh truyền.
Giá trị nổi bật của hệ thống nằm ở khả năng đưa hoạt động nghiên cứu và đào tạo ra khỏi môi trường lý thuyết. Sinh viên và các nhóm nghiên cứu có thể tiếp cận hạ tầng truyền dẫn thực tế, tìm hiểu nguyên lý hoạt động, đánh giá thiết bị và thử nghiệm những giải pháp kỹ thuật liên quan đến bảo mật thông tin. Sự tham gia của QRate cũng cho thấy mô hình phối hợp giữa trường đại học và doanh nghiệp trong phát triển công nghệ.

Phát triển chương trình đào tạo gắn với năm hướng nghiên cứu lượng tử
Bên cạnh hạ tầng nghiên cứu, MTUCI chú trọng xây dựng chương trình đào tạo nhân lực có khả năng tham gia phát triển, kiểm thử và triển khai các hệ thống công nghệ mới. Theo Hiệu trưởng Erokhin, lĩnh vực truyền thông lượng tử đòi hỏi kiến thức liên ngành, kết hợp viễn thông, mạng máy tính, phần mềm, phần cứng, mật mã và an toàn thông tin.
Nhà trường hiện có các chương trình đào tạo liên quan đến kỹ thuật mạng và công nghệ lượng tử ở bậc thạc sĩ, nghiên cứu sinh, cùng những khóa bồi dưỡng chuyên môn. Trong đó, các hướng đào tạo và nghiên cứu về hệ thống viễn thông, truyền thông lượng tử được phát triển trên nền tảng chuyên môn sẵn có của MTUCI.

Tại Trung tâm Lượng tử MTUCI, hoạt động nghiên cứu tập trung vào năm hướng chính: mật mã hậu lượng tử; thiết bị và hệ thống phân phối khóa lượng tử (QKD); truyền thông lượng tử qua khí quyển; tính toán lượng tử; và quang học thích ứng.
Các hướng nghiên cứu này giải quyết những vấn đề khác nhau trong công nghệ lượng tử. Mật mã hậu lượng tử tập trung phát triển thuật toán có khả năng chống lại các phương pháp tấn công sử dụng máy tính lượng tử, trong khi QKD nghiên cứu phương thức phân phối khóa mật mã bằng công nghệ lượng tử. Truyền thông qua khí quyển và quang học thích ứng hướng đến những thách thức của truyền dẫn quang học trong môi trường thực tế. Tính toán lượng tử bao gồm nghiên cứu thuật toán, sửa lỗi và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong tối ưu hóa hệ thống.
Với quy mô hơn 20.000 người học và khoảng 500 giảng viên, nhà nghiên cứu, MTUCI có nền tảng đào tạo trong các lĩnh vực viễn thông, công nghệ thông tin, an toàn thông tin và truyền thông số. Việc kết hợp các chương trình đào tạo với hạ tầng nghiên cứu lượng tử tạo điều kiện để người học tiếp cận những vấn đề kỹ thuật thực tế, đồng thời phát triển năng lực nghiên cứu và ứng dụng công nghệ chuyên sâu.

Từ diễn đàn khoa học quốc tế đến triển vọng hợp tác đào tạo và nghiên cứu
Báo cáo của Hiệu trưởng MTUCI được trình bày trong khuôn khổ Hội thảo khoa học quốc tế lần thứ III về Mật mã và An toàn thông tin (VCRIS 2026), do Học viện Kỹ thuật mật mã chủ trì tổ chức trong hai ngày 29 – 30/10/2026.
Hội thảo tiếp nhận 106 bài báo khoa học, trong đó 45 công trình được chấp nhận và trình bày tại 9 phiên báo cáo. Có 27 bài báo với sự tham gia của 40 tác giả quốc tế. Các chủ đề nghiên cứu bao gồm mật mã kháng lượng tử, bảo vệ quyền riêng tư trong trí tuệ nhân tạo, an toàn phần cứng và những phương pháp phát hiện, phòng chống các nguy cơ an ninh mạng.
Một hoạt động đáng chú ý là phần trình diễn công nghệ QKD của ông Aleksandr Priiutov và ông Igor Pavlov, đại diện QRate. Thông qua mô hình hai đầu cuối, các chuyên gia minh họa quá trình thiết lập khóa mật mã chung bằng kênh truyền lượng tử, giúp người tham dự tiếp cận trực quan hơn với nguyên lý và tiềm năng ứng dụng của công nghệ này.

Cũng trong ngày 29/10, tại Hòa Lạc, Hiệu trưởng MTUCI đã có buổi làm việc với Phó Giám đốc thường trực Nguyễn Hiệu của Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN). Hai bên trao đổi về tiến độ xây dựng chương trình liên kết đào tạo thạc sĩ Mạng truyền thông lượng tử giữa MTUCI và Trường Quốc tế thuộc ĐHQGHN, theo mô hình đồng cấp bằng. Chương trình đã hoàn thành bước xây dựng, song vẫn cần tiếp tục thống nhất các vấn đề về cấu trúc đào tạo, công nhận tín chỉ và thủ tục triển khai.
Phía MTUCI đồng thời đề xuất nghiên cứu khả năng thành lập Trung tâm Nghiên cứu Lượng tử chung Việt – Nga, bên cạnh việc mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng, robot và thiết bị bay không người lái. Hai trường cũng nhất trí tiếp tục thúc đẩy trao đổi sinh viên, giảng viên, chuyên gia và các hoạt động thực tập, trải nghiệm học thuật.
Những hoạt động tại Hà Nội cho thấy mối liên hệ ngày càng cụ thể giữa nghiên cứu công nghệ lượng tử, đào tạo nhân lực và hợp tác quốc tế. Đối với sinh viên quan tâm đến du học Nga trong các lĩnh vực công nghệ cao, mô hình của MTUCI cung cấp thêm thông tin về môi trường nghiên cứu và định hướng đào tạo của trường. Với giới khoa học và doanh nghiệp, hạ tầng thử nghiệm cùng những chương trình hợp tác đang được phát triển có thể tạo cơ sở cho các hoạt động nghiên cứu chung và ứng dụng công nghệ trong tương lai.
Học bổng Nga biên tập dựa trên các nguồn thông tin:
- Văn phòng Du học Nga, 31/10/2026: duhocnga.org/2026/10/hieu-truong-dai-hoc-mtuci-gioi-thieu-mang-luong-tu-tai-ha-noi/
- VietNamNet, 30/10/2026: vietnamnet.vn/dai-hoc-nga-dua-mang-luong-tu-dai-hon-17-km-vao-nghien-cuu-va-dao-tao-2569958.html
- Học viện Kỹ thuật mật mã, 30/10/2026: actvn.edu.vn/News/Detail
- Đại học Quốc gia Hà Nội, 29/10/2026: vnu.edu.vn/dhqghn-va-doi-tac-nga-nghien-cuu-kha-nang-thanh-lap-trung-tam-nghien-cuu-luong-tu-chung-post40767.html



