Cùng nhau kiến tạo tương lai với Học bổng Nga!
Khám phá cơ hội và vững bước vào tương lai với Học bổng du học Liên bang Nga.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Minh – cựu sinh viên ngành thiết bị và công nghệ đúc Đại học Kỹ thuật quốc gia Moskva Bauman (Liên Xô) – là một trong số ít người Việt Nam từng được đào tạo tại một trong những “lò luyện” kỹ thuật hàng đầu của nước Nga trong giai đoạn 1951–1963.
Trên hành trình học tập và trưởng thành từ học bổng Nga theo diện học bổng hiệp định, ông không chỉ tiếp thu được những tinh hoa công nghệ mà còn lưu giữ một biểu tượng đầy tự hào là chiếc huy hiệu trường Bauman – vật kỷ niệm được xem như minh chứng danh giá cho một thời du học tại cái nôi kỹ thuật hàng đầu của Liên Xô.
Đại học Bauman là biểu tượng giáo dục kỹ thuật của nước Nga
Đại học Kỹ thuật quốc gia Moskva Bauman, thường được gọi ngắn gọn là Đại học Bauman, là một trong những trường đại học Nga lâu đời và danh giá nhất, được hình thành từ thế kỷ XIX theo sáng kiến của nữ hoàng Maria Phêđôrôvna. Đây là nơi đào tạo hàng đầu về các ngành kỹ thuật công nghệ cao như công nghệ vũ trụ, luyện kim, vật lý ứng dụng, điện tử vô tuyến, quang học,…
Đại học Bauman từng là nơi làm việc và đào tạo của nhiều nhà khoa học kiệt xuất như Viện sĩ Shukhov, Giucôvski, Korôlôv. Trong số hàng ngàn sinh viên quốc tế từng học tại đây, có 28 sinh viên Việt Nam được đào tạo từ năm 1951 đến 1963, theo các chương trình học bổng chính phủ. Trong số này, sinh viên Lê Văn Minh thuộc đợt cuối, được cử sang học vào năm 1959 khi đang là sinh viên năm thứ ba tại Trường ĐH Bách khoa Hà Nội.
Chuyến tàu liên vận đưa đoàn sinh viên Việt Nam đến ga Yaroslavl – Moskva vào sáng ngày 21/9/1959. Với vốn tiếng Nga hạn chế, khí hậu lạnh giá và sự xa lạ về ngôn ngữ, văn hóa, những ngày đầu tại Liên Xô đối với Lê Văn Minh đầy khó khăn. Ông ghi trong nhật ký:
Trong tâm tư, cảm nghĩ, vui có, buồn có, lo lắng cũng nhiều… Mình thấy lo trong vấn đề học, nhưng tin rằng sẽ cố gắng vượt được, tất nhiên là gian khổ.
Sau giai đoạn học bổ túc ngôn ngữ và kiến thức chuyên ngành, ông được bố trí học chuyên ngành thiết bị và công nghệ đúc thuộc Khoa Cơ khí hóa và Tự động hóa sản xuất. Cùng với ba sinh viên Việt Nam khác, ông bắt đầu chương trình học chính thức từ năm thứ ba do chưa đạt yêu cầu tiếng Nga để theo học năm thứ tư như dự kiến ban đầu.
Một ấn tượng đặc biệt với ông là cô giáo Evđôkia Frôlovna – giảng viên dạy môn kỹ thuật đo lường. Dù rào cản ngôn ngữ còn lớn, bà vẫn tận tình hướng dẫn các sinh viên Việt Nam học lý thuyết và thực hành. Ông chia sẻ: “Chúng tôi ham học, mặc dù chữ nghĩa tiếng Nga còn chưa khá lắm, cho nên bà ấy dạy rất cẩn thận, chu đáo”.
Những kỷ niệm không quên và tình cảm người Nga
Cuộc sống sinh viên thời ấy dù khó khăn nhưng cũng đầy những kỷ niệm đáng nhớ. Mỗi tháng sinh viên Việt Nam nhận học bổng nhà nước 50 rúp – vừa đủ cho ăn uống, đi lại và sinh hoạt nếu chi tiêu tiết kiệm. Sau kỳ thực tập tại nhà máy, nhiều người rơi vào tình trạng “kiệt quệ tài chính”, phải bán vỏ chai để xoay sở.
Tuy nhiên, điều đáng nhớ nhất với PGS Lê Văn Minh chính là tình cảm gia đình mà ông nhận được từ vợ chồng người Nga – ông Sarôv và bà Sarôva – trong kỳ thực tập tại nhà máy Stancolit. Gia đình này đã đón nhận ông như con trai, chăm lo cho ông từ những bữa ăn đến việc làm thêm để có thu nhập trang trải cuộc sống.
Tôi gọi ông bà là bố mẹ. Họ là những người Nga chính thống, rất đôn hậu. Điều đó làm cho tôi nguôi đi nỗi nhớ nhà.
Tại Đại học Bauman, mô hình đào tạo rất bài bản và toàn diện: học lý thuyết – thực hành tại nhà máy – làm bài tập lớn – thiết kế đồ án – thi vấn đáp. Ông nhớ lại: “Làm đồ án tốt nghiệp, chúng tôi phải thiết kế toàn bộ một nhà máy, từ số lượng công nhân đến nhà xưởng”. Sự nghiêm khắc và chuẩn mực trong đào tạo khiến sinh viên ra trường có thể thích ứng với nhiều môi trường làm việc khác nhau.
PGS Nguyễn Tăng Long – bạn học cùng thời – từng ví von: “Vào trường Bauman thì con trai sau khi tốt nghiệp sẽ đeo kính cận, còn con gái khi tốt nghiệp thì ngực dài chạm đất vì luôn phải cúi xuống mà vẽ”. Một cách nói hài hước nhưng phản ánh chân thực về áp lực học tập ở nơi đây.
Niềm tự hào mang tên chiếc huy hiệu
Biểu tượng thiêng liêng đối với các cựu sinh viên trường Bauman chính là chiếc huy hiệu của trường. Khác với các trường khác có huy hiệu hình quả trám, huy hiệu của Bauman có hình bầu dục, được chế tác tinh xảo, in nổi biểu tượng đặc trưng như ngôi sao vàng, cành nguyệt quế, hình búa và chìa vặn đai ốc…
PGS Lê Văn Minh từng chia sẻ: “Chúng tôi luôn tự hào khi đeo chiếc huy hiệu của trường Bauman”. Sau nhiều năm công tác trong lĩnh vực giáo dục và nghiên cứu kỹ thuật, chiếc huy hiệu ấy vẫn được ông giữ gìn như một kỷ vật vô giá. Năm 2015, ông quyết định trao tặng chiếc huy hiệu cho Trung tâm Di sản các nhà khoa học Việt Nam, như một minh chứng cho thời kỳ du học Nga đáng nhớ và đầy tự hào.
PGS.TS Nguyễn Văn Hùng – một cựu sinh viên khác – cũng từng được nhận huy hiệu trường trong lễ kỷ niệm 125 năm thành lập vào năm 1955. Người trao chiếc huy hiệu ấy đã nói: “100 năm sau anh có đeo huy hiệu này thì người ta vẫn biết anh là người của Bauman”.
Tháng 2 năm 1963, Lê Văn Minh tốt nghiệp đại học và trở về Việt Nam. Ông được phân công giảng dạy tại Bộ môn Gia công nóng, Trường ĐH Bách khoa Hà Nội – nơi ông đã theo học trước khi sang Liên Xô. Sau này, ông giữ nhiều chức vụ như cán bộ Cục Quân giới, Phân viện trưởng Viện thiết kế công trình công nghiệp quốc phòng và Giảng viên cao cấp của Trường ĐH Bách khoa Hà Nội. Ông kết luận:
Trường Bauman là cái lò đào tạo về khoa học kỹ thuật một cách rất đầy đủ cả về lý thuyết lẫn thực tiễn, những kiến thức do nhà trường cung cấp rất cơ bản và thiết thực. Cho nên, dù làm ở bất cứ vị trí nào tôi cũng thích ứng được.
Nguồn tin: Bảo tàng di sản các nhà khoa học Việt Nam
