Nơi tuyết trắng hóa thành ký ức ấm nồng

Tôi luôn nghĩ, có những vùng đất không phải chỉ là nơi ta từng sống, mà là những miền ký ức nằm yên trong tim — chỉ cần gió lạnh lướt qua hay một bản nhạc Nga cũ cất lên, mọi thứ lại ùa về nguyên vẹn. Du học Nga đối với tôi không đơn thuần là một quãng đời, mà là một hành trình trưởng thành, nơi mà mỗi mùa tuyết rơi đều gói trong đó cả yêu thương và những phút giây yếu mềm.

Sáu năm kể từ ngày đặt chân tới thành phố Tyumen, miền đất xa lạ phía Tây Siberia ấy giờ đã trở thành một phần không thể thiếu trong tôi. Có người hỏi, “Nga lạnh như thế, sống làm sao được?” — tôi chỉ cười: “Ừ, lạnh lắm… Nhưng có một thứ ấm hơn cái lạnh đó rất nhiều.” Đó là tình người. Là những tấm lòng đùm bọc, sẻ chia. Là một mái nhà chung của những người xa xứ, cùng nhau đi qua những mùa tuyết trắng.

Ngày đầu sang Nga và cái lạnh không chỉ đến từ thời tiết

Mùa đông năm ấy, năm 2016, tôi cùng 5 bạn nữa bay từ Việt Nam sang Tyumen trong một đợt bay của các sinh viên theo học bổng hiệp định. Máy bay hạ cánh xuống sân bay nhỏ bé phủ đầy tuyết trắng. Cửa máy bay vừa mở, cái lạnh -20 độ C ập đến như một cú sốc. Chiếc áo ấm dày cộm mua ở Việt Nam chẳng thể nào chống đỡ nổi cơn rét cắt da cắt thịt ở Nga. Đoạn đường chỉ khoảng 20 mét từ máy bay tới nhà ga, nhưng với tôi khi đó, nó dài hơn cả một hành trình đi tìm chốn nương náu.

Lúc ấy tôi vẫn chưa biết rằng, cái lạnh kia chỉ là phần dễ đối mặt hơn. Khó hơn cả, là cảm giác lạc lõng giữa nơi đất khách. Tyumen thời điểm đó chỉ có một sinh viên Việt Nam duy nhất đang học. Cộng đồng người Việt nơi đây từng sôi nổi thời Liên Xô, nhưng nay chỉ còn vỏn vẹn vài gia đình.

Thế nhưng may mắn thay, chính nơi tưởng chừng như “trơ trọi” ấy lại là nơi tôi lần đầu cảm nhận được hơi ấm từ sự quan tâm của những người chưa từng gặp. Một bác người Việt ra sân bay đón tôi, chị sinh viên khóa trước dẫn tôi đi làm thủ tục nhập học, bạn sinh viên Kazakhstan đưa tôi đi mua đồ ăn… Những cử chỉ nhỏ thôi, nhưng trong cái lạnh mùa đông đầu tiên ấy, chúng là ánh lửa đầu tiên sưởi ấm lòng tôi nơi xứ lạ.

Tôi từng nghĩ, học bổng Nga chỉ là một cơ hội học tập. Nhưng từ những ngày đầu ấy, tôi bắt đầu hiểu, đó còn là cánh cửa mở ra một cuộc sống mới — nơi mà kiến thức không chỉ đến từ giảng đường, mà còn từ chính cách ta học yêu thương và chia sẻ cùng nhau.

Khi người đi trước trở thành người dìu dắt

Từ cậu sinh viên tân binh đầy bỡ ngỡ, tôi không biết từ khi nào đã trở thành “người anh lớn” trong cộng đồng du học sinh Việt Nam tại Tyumen. Mỗi mùa thu, khi danh sách sinh viên mới được gửi từ Cục Hợp tác quốc tế và nhà trường, tôi lại háo hức như đợi người thân trở về nhà.

Tôi cùng các anh chị em trong Chi đoàn và Đơn vị lưu học sinh chủ động liên hệ với các bạn sắp sang. Chúng tôi chuẩn bị danh sách những đồ dùng thiết yếu, giúp các bạn lên kế hoạch hành lý. Có bạn tự túc, chưa quen đường sá, chúng tôi sẵn lòng hỗ trợ cả việc mua vé máy bay, liên hệ giờ hạ cánh với trường để nhà trường sắp xếp xe đón.

Khi các bạn đặt chân tới Tyumen, chúng tôi chia nhau từng việc nhỏ: ai đón tại sân bay, ai hướng dẫn vào ký túc xá, ai phụ trách hướng dẫn làm thẻ ngân hàng, đăng ký môn học… Có năm, do dịch COVID-19, các em phải cách ly ngay khi vừa đến. Trong bảy ngày ấy, sinh viên khóa trước thay phiên nhau nấu ăn, mua nước, lo từng món đồ. Có em chưa kịp đổi tiền, chúng tôi sẵn sàng ứng trước để các bạn làm thủ tục gia hạn visa.

Lúc giúp đỡ các bạn, tôi nhớ đến chính mình ngày trước. Những gương mặt bỡ ngỡ ấy, giọng nói còn ngọng nghịu tiếng Nga, ánh mắt rụt rè… tất cả khiến tôi như nhìn lại chính bản thân thời mới sang. Và tôi biết, nếu có thể làm gì để các bạn thấy ấm áp hơn giữa miền giá lạnh này, thì đó là điều ý nghĩa nhất mà tôi có thể góp vào hành trình du học Nga của mỗi người.

Những mùa thể thao và trái tim tuổi trẻ

Không chỉ là học hành, cuộc sống du học Nga còn gắn liền với những tháng ngày cháy hết mình cùng phong trào. Tôi nhớ mãi hình ảnh Minh Ngọc — cô bạn sinh năm 2000, quê Hải Dương — đội trưởng đội bóng đá nữ trường Đại học Kinh tế Nga mang tên G.V. Plekhanov. Cứ mỗi độ tháng Ba, khi lớp tuyết tan mỏng, Ngọc cùng đồng đội lại lặng lẽ thuê sân cách ký túc xá cả tiếng đồng hồ, vì sân gần thì đắt quá, còn điều kiện tài chính của sinh viên thì luôn eo hẹp.

Dù thời tiết chưa ấm hẳn, tay chân còn tê buốt trong lớp băng tan, họ vẫn ra sân tập luyện cho kỳ Đại hội thể thao sinh viên Việt Nam tại Nga. Tập vào buổi tối, sau khi học cả ngày, có khi phải đi bộ hoặc bắt tàu mất hàng giờ, nhưng ai cũng nhiệt huyết, ai cũng quyết tâm. Đó không chỉ là đá bóng, mà là đá cho những tháng năm tuổi trẻ đang đi qua.

Trận chung kết năm 2022 là một trong những khoảnh khắc xúc động nhất. Plekhanov hòa 0–0 với đội mạnh đến từ Viện tiếng Nga A.X. Pushkin và Bộ Nội vụ, rồi thắng nghẹt thở trong loạt luân lưu. Ngọc nói khi ấy không được giao đá, chỉ đứng ngoài mà tim đập thình thịch. Đến khi bóng lăn vào lưới, cả đội như vỡ òa trong nước mắt và hạnh phúc.

Tôi tin rằng chiếc huy chương vàng năm ấy không chỉ là phần thưởng, mà là minh chứng cho tinh thần kiên cường, cho ý chí của những người trẻ Việt đang học tập xa xứ, biết cách vượt qua giới hạn của mình vì một điều gì đó lớn hơn — vì đồng đội, vì cộng đồng, vì niềm tin vào chính mình.

Những vòng tay nối dài trong cộng đồng xa xứ

Khi bạn sống xa nhà đủ lâu, bạn sẽ hiểu rằng, có những sợi dây vô hình nhưng bền chặt gắn kết những người đồng hương. Đó là thứ đã tạo nên “mái nhà chung” cho chúng tôi tại nước Nga rộng lớn.

Tại thành phố Saint Petersburg — “thủ đô phương Bắc”, nơi tuyết phủ mái nhà như phủ lên ký ức, các bạn trẻ vẫn tổ chức những sự kiện ấm áp như Vòng tay Việt – Nga, Tuần lễ sinh viên thế giới, hay chương trình kết nối đầy thú vị như Svlen Dating. Chúng tôi chia sẻ cùng nhau những bữa cơm Tết, những câu chuyện học hành, những hoài bão tương lai, và cả những lúc yếu lòng nhớ nhà.

Không khí ấy chẳng phải điều bạn dễ thấy nơi những thành phố lớn đầy bon chen. Nhưng ở cộng đồng du học sinh, điều đẹp đẽ nhất chính là tinh thần tương trợ — người mới được đỡ nâng, người cũ được tiếp thêm niềm tin để gắn bó. Nhiều bạn đi từ học bổng nhà nước, học bổng toàn phần… nhưng rồi điểm chung của tất cả là tình đồng hương vượt trên cả giới hạn của vùng miền, ngành học.

Có thể bạn không gặp nhau mỗi ngày, nhưng chỉ cần một tin nhắn, một lời hỏi thăm, là mọi khoảng cách như tan biến. Đó là lý do vì sao, trong lòng mỗi người từng du học Nga, hai chữ “quê hương” không bao giờ chỉ gói trong tên gọi “Việt Nam” – mà còn là những căn phòng ký túc, những bếp ăn nhỏ, những lần tụ tập trong giá rét – nơi tất cả bắt đầu và không bao giờ kết thúc.

Khi những người trẻ trở thành nhịp cầu gắn kết hai dân tộc

Không phải ngẫu nhiên mà những năm qua, du học sinh Việt Nam tại Nga được gọi bằng cái tên thân thương: “những đại sứ văn hóa không chính thức”. Chúng tôi không đứng trên bục phát biểu, cũng không ký những văn kiện lớn lao. Nhưng chính trong cuộc sống thường ngày, từ giảng đường đại học đến sân bóng, từ bếp ăn tập thể đến những ngày lễ truyền thống, chúng tôi đã âm thầm làm công việc kết nối — bằng cả trái tim.

Là những người trẻ học tập trên đất bạn, mỗi chúng tôi đều mang theo một phần hình ảnh Việt Nam. Dáng dấp Việt trong cách ứng xử, trong nụ cười, trong món ăn chia sẻ, trong từng lần mời bạn bè Nga tham dự Tết cổ truyền hay nấu một bữa cơm quê nhà. Và ngược lại, chúng tôi cũng là những người đầu tiên học cách hiểu nước Nga, yêu nước Nga — không chỉ qua sách vở, mà từ chính con người, ngôn ngữ và văn hóa của họ.

Bằng vốn tiếng Nga ngày một vững vàng, bằng tinh thần cầu thị và lòng tự tôn dân tộc, du học sinh Việt dần tạo dựng hình ảnh đẹp trong mắt thầy cô, bạn bè Nga và quốc tế. Những thành tích học tập, những giải thưởng thể thao, những chương trình giao lưu sinh viên, những dự án nghiên cứu chung — tất cả không chỉ là kết quả của nỗ lực cá nhân, mà còn là những hạt giống gieo vào tình hữu nghị Việt – Nga đang lớn dần theo năm tháng.

Chúng tôi hiểu rằng, mối quan hệ ngoại giao giữa hai quốc gia không chỉ tồn tại ở cấp nhà nước, mà cần được nuôi dưỡng từ chính những kết nối đời thường. Và du học sinh, với vai trò là cầu nối thế hệ, đang góp phần duy trì và làm sâu sắc thêm tình cảm gắn bó giữa hai dân tộc đã có từ thời Liên Xô, tiếp tục lan tỏa niềm tin, sự hiểu biết và tình thân ái trong một thế giới đang thay đổi từng ngày.

Nguồn tin: Tạp chí Thời đại