Có những ký ức không nằm trong ảnh, cũng không thể kể hết bằng lời — chúng ở lại trong lòng người, trong ánh mắt, trong những buổi chiều gió lạnh thoảng qua một bài hát cũ. Với tôi, nước Nga là như thế. Là một điều gì đó rất rộng lớn và mênh mang, vừa là kỷ niệm, vừa là niềm tin — không chỉ của riêng tôi, mà còn là hành trang của cả một thế hệ đi trước.
Tôi từng sống ở Nga. Nhưng trước khi tự mình đặt chân đến xứ sở bạch dương, tình yêu ấy đã bắt đầu từ câu chuyện của người cha — một sĩ quan hải quân, người đã dành những năm tháng rực rỡ của tuổi trẻ để học tập và trưởng thành từ đất nước xa xôi ấy. Cha truyền cho tôi tình cảm với nước Nga không bằng lời khuyên răn, mà bằng ánh nhìn ấm áp mỗi lần nhắc lại nơi đã từng gắn bó cả đời mình.
Chúng tôi — hai cha con, hai người lính biển, hai hành trình cách nhau gần ba thập kỷ — đều đã từng sống, học và trưởng thành ở Nga. Và giờ đây, khi mỗi người đứng ở những ngã rẽ riêng của cuộc đời, nước Nga vẫn ở lại trong chúng tôi — không phai nhạt.
Những năm tháng khắc ghi nơi đất khách
Năm 1979, cha tôi, một cán bộ hậu cần của Quân chủng Hải quân, được cử sang Liên Xô học tập. Bốn năm ở Học viện Hậu cần, giữa khí hậu khắc nghiệt và ngôn ngữ xa lạ, ông đã không chỉ học để thi, mà học để sống, để hiểu, để trưởng thành.
Năm đầu tiên học tiếng Nga, ông được các thầy cô Xô Viết tận tình dạy dỗ — từ cách phát âm đến từng nét chữ. Những giờ học ấy, ông kể lại, giống như quay trở lại lớp Một, nhưng không có cảm giác xấu hổ — chỉ là biết ơn và kính trọng. Nhờ sự tận tụy của các thầy cô, ông nhanh chóng làm chủ ngôn ngữ mới và trở thành một trong những học viên xuất sắc.
Chuyên ngành ông theo học là Chỉ huy tham mưu chiến thuật, một ngành đòi hỏi sự gắn kết giữa lý thuyết và thực tiễn. Luận văn tốt nghiệp của ông — về bảo đảm hậu cần cho căn cứ Hải quân Đà Nẵng — đã được đánh giá rất cao bởi hội đồng học viện. Những kiến thức ấy sau này trở thành nền tảng vững chắc giúp ông xây dựng và phát triển ngành hậu cần cho Vùng 3 Hải quân, nơi ông từng giữ cương vị Chủ nhiệm Hậu cần suốt hơn hai thập kỷ.
Cha tôi vẫn nhắc mãi về những thầy cô giáo Nga — những người không chỉ dạy chữ, mà còn dạy lòng nhân hậu, sự kỷ luật và cách để làm người tử tế. Với ông, nước Nga không chỉ là nơi trao cho tri thức, mà còn là nơi gieo vào lòng người lính trẻ một tình cảm đẹp đẽ, sâu sắc — như tình quê hương thứ hai.

Con đường tiếp nối và giấc mơ từ thuở bé
Tôi lớn lên cùng những câu chuyện ấy. Mỗi lần cha kể, đôi mắt ông lại sáng lên. Những kỷ niệm như vẫn còn mới nguyên — giọng ông như lạc đi khi nhắc đến tuyết trắng, những bữa cơm tập thể mùa đông, những chuyến dã ngoại cùng bạn bè quốc tế, hay ánh mắt ấm áp của người thầy Nga tiễn học trò Việt về nước.
Chính tình yêu thầm lặng đó đã dẫn tôi đến con đường du học Nga. Năm 2000, tôi rời Việt Nam, đến thành phố Sevastopol bên bờ Biển Đen — theo học chuyên ngành vũ khí tại Đại học Hải quân Sevastopol. 6 năm học tập ở đó là một hành trình đầy khắc nghiệt nhưng cũng đong đầy ân tình.
Chúng tôi phải vượt qua những bài kiểm tra thể lực gắt gao — đu quay, chạy bền, vòng xoay liên tục… Nhưng vượt qua tất cả là sự giúp đỡ tận tình từ các thầy cô và sĩ quan quản lý. Họ không xem chúng tôi như học viên nước ngoài, mà như những người con trong một đại gia đình. Đó là điều khiến tôi cảm động đến tận bây giờ.
Và cũng như cha tôi, tiếng Nga trở thành chiếc chìa khóa giúp tôi mở ra thế giới rộng lớn hơn. Không chỉ là ngôn ngữ, đó là chiếc cầu nối trái tim tôi với văn hóa Nga, với bạn bè Nga, và với chính cha tôi — người đã từng đi trước tôi hơn 20 năm, trên cùng một hành trình.

Trở lại nơi từng là giấc mơ
Năm 2014, khi tôi có cơ hội quay lại Nga lần thứ hai để theo học chương trình chỉ huy tham mưu kỹ thuật tại Học viện Hải quân LB Nga ở thành phố Saint Petersburg, tôi đã không giấu nổi xúc động.
Kỳ diệu hơn cả, tôi được phân ở chính căn phòng 151, cầu thang 3, tầng 9 — nơi mà cha tôi từng sống suốt 4 năm trong thập niên 1980. Một sự trùng hợp đến nghẹn lòng. Tôi đã ngồi ở chiếc bàn mà có thể cha mình từng viết luận văn tốt nghiệp. Tôi đã nhìn qua khung cửa sổ ấy, nơi có thể ông từng đứng vào những buổi sớm mùa đông, nhìn tuyết rơi lặng lẽ ngoài hiên.
Lần trở lại này, tôi không còn là chàng lính trẻ bỡ ngỡ, mà là một sĩ quan với trách nhiệm và trải nghiệm. Nhưng điều vẫn không thay đổi, là tình cảm ấm áp của những người thầy, người bạn Nga. Tôi được học, được hiểu nhiều hơn về nước Nga — không chỉ trong sách vở, mà trong cả đời sống thường ngày: những buổi giao lưu văn hóa, những cái bắt tay thân tình, những bài hát vang lên cùng nhau trong lễ Tết mang đậm hồn Việt giữa xứ lạnh phương Bắc.
Chính nước Nga, qua hai lần du học, đã giúp tôi trưởng thành — không chỉ là một người lính, mà là một con người hiểu sâu sắc về lòng biết ơn, trách nhiệm và truyền thống.
Nước Nga — hành trang lặng thầm của hai thế hệ
Sau khi về nước, tôi được phân công về công tác tại Vùng 3 Hải quân, nơi cha tôi từng gắn bó cả đời. Từ kỹ thuật viên, tôi lần lượt đảm nhiệm nhiều vị trí: từ Chủ nhiệm Kỹ thuật Lữ đoàn đến Phó trưởng phòng Quân khí, Cục Kỹ thuật Hải quân. Ở mỗi cương vị, tôi luôn thấy mình may mắn vì có hành trang vững chắc từ những năm tháng học bổng Nga mang lại.
Cha tôi nay đã nghỉ hưu. Nhưng mỗi khi tôi trở về nhà, ông vẫn hỏi han tôi về nước Nga — không chỉ là chuyện quân sự, mà cả văn hóa, cuộc sống, con người. Trong phòng khách nhà tôi, những búp bê Matryoshka, chiếc thuyền buồm gỗ, và quả trám in hình quốc kỳ Nga vẫn được gìn giữ như báu vật. Mỗi món đồ là một mảnh ký ức, một lát cắt của thời gian đã qua.
Giữa những đổi thay của thế giới, giữa dòng chảy bận rộn của công việc và thời đại, tình cảm với nước Nga trong chúng tôi vẫn không thay đổi. Du học Nga, với chúng tôi, không chỉ là một sự kiện. Đó là sợi dây gắn kết cha và con, là nền móng cho một truyền thống gia đình, là niềm biết ơn với một đất nước đã trao đi quá nhiều — không chỉ bằng tri thức, mà bằng cả trái tim.
Chúng tôi đều tin, nước Nga không chỉ nằm ở những bản đồ hay trong sách lịch sử, mà ở chính trong cách sống, cách nghĩ và cả cách yêu thương — của những người từng một lần đi qua, và chưa bao giờ rời xa.
Nguồn tin: Quân đội nhân dân


