Mỗi người đều có một miền ký ức để nhớ về — đôi khi đó là một con phố nơi ta lớn lên, đôi khi là một ánh mắt, một tiếng nói cũ… Riêng tôi, đó là nước Nga. Không phải những tượng đài uy nghi, những cung điện tráng lệ hay những cánh rừng phủ tuyết trắng, mà là cảm giác rất lặng, rất sâu khi nghĩ về mười năm tuổi trẻ mình đã sống và lớn lên nơi ấy — một phần đời mà có lẽ đến tận sau này, tôi vẫn chưa thể gọi tên một cách trọn vẹn.
Tôi đến Nga vào một ngày cuối đông, tuyết rơi trắng đường, gió lạnh cắt da. Chúng tôi — những chàng lính trẻ tuổi đôi mươi — mang theo hành trang là giấc mơ và niềm tự hào khi được cử đi du học Nga theo diện học bổng nhà nước. Năm ấy là 2007. Mọi thứ còn quá mới mẻ, còn chưa kịp hiểu rằng chuyến đi này sẽ thay đổi cả cuộc đời mình.
Và đúng thật, nước Nga đã trở thành một phần không thể tách rời. Không chỉ là nơi học tập, mà còn là nơi tôi học cách sống, cách yêu, cách hiểu về lòng biết ơn và sự sẻ chia.
Những ngày đầu ngỡ ngàng và sự tử tế không tên
Chúng tôi đặt chân đến nước Nga trong một buổi chiều đông xám lạnh. Bầu trời phủ mây, tuyết rơi nhẹ nhưng đều, cái lạnh thấm sâu vào tận da thịt, khiến đôi tay tê buốt ngay cả khi đã đeo găng. Chuyến bay dài khiến ai nấy đều mệt mỏi, nhưng ánh mắt vẫn lấp lánh một niềm hy vọng và háo hức. Đó là lần đầu tôi rời Việt Nam, lần đầu nhìn thấy tuyết, lần đầu bắt đầu một hành trình với đầy dấu hỏi phía trước.
Sau khóa dự bị tiếng Nga tại thành phố Belgorod, chúng tôi chuyển đến thành phố Ivanovo — nơi tôi sẽ gắn bó nhiều năm trong hành trình du học Nga. Ngay từ những ngày đầu, chúng tôi đã gặp cô Elena A. Chizova — người phụ nữ Nga đầu tiên khiến tôi cảm thấy nước Nga không hề xa lạ. Cô là Trưởng khoa Quốc tế của trường nơi chúng tôi học, nhưng cũng là người giáo viên, người chị, người mẹ dịu dàng và đầy trách nhiệm với từng sinh viên Việt Nam. Cô không chỉ lo giấy tờ, chỗ ăn ở, mà còn cùng chúng tôi đi đến từng cơ quan khi gặp khó khăn với mạng internet — một chuyện tưởng như nhỏ nhặt nhưng đầy ý nghĩa trong những ngày đầu nơi xứ người.
Sự tử tế của cô Elena không phải điều gì to tát, nhưng lại là thứ chạm đến sâu thẳm trái tim. Trong một mùa xuân lạnh giá, cô dẫn tôi đi giữa trời tuyết để nhờ công ty sửa mạng cho ký túc xá — việc không nằm trong nhiệm vụ của cô. Những hành động như thế đã dạy tôi nhiều hơn bất kỳ bài học nào về nhân cách, về sự tận tâm, và về thứ gọi là tình người không biên giới.
Những bài học từ trái tim những người thầy Nga
Trong suốt những năm học tại Ivanovo, điều để lại trong tôi nhiều xúc động nhất không chỉ là kiến thức, mà là sự tận tụy đến kỳ lạ của các thầy cô người Nga. Tôi không thể quên giáo sư Sergey A. Shlykov — thầy hướng dẫn tôi trong thời gian nghiên cứu khoa học. Người đàn ông với gương mặt nghiêm nghị nhưng ánh mắt đầy ấm áp ấy đã ở bên tôi không chỉ với vai trò một người thầy, mà còn là người bạn đồng hành trong từng chặng đường khó khăn.
Những mùa đông lạnh thấu xương, thầy trò cùng nhau làm việc đến khuya trong phòng thí nghiệm, chia nhau mẩu bánh mì, ly cà phê, và cả những câu chuyện về Việt Nam. Thầy nghiêm khắc, nhưng chưa bao giờ nặng lời. Thầy dạy tôi từ cách nghiên cứu, viết báo cáo, đến cả cách đối diện với thất bại và đứng dậy từ những lần thử nghiệm không thành. Chính thầy là người gieo vào tôi lòng tin rằng du học Nga không chỉ để học cho có bằng, mà là để học làm người, học làm việc tử tế và có trách nhiệm.
Và cô giáo Sveta S. Xadina — người đã khiến môn Lịch sử vệ quốc Nga không còn là một chuỗi ngày chép bài khô khan. Cô dạy chúng tôi bằng giọng nói trầm ấm, ánh mắt đầy tự hào về đất nước mình. Qua cô, tôi hiểu vì sao người Nga lại yêu Tổ quốc mình đến vậy, vì sao họ giữ “Ngọn lửa bất tử” cháy mãi ở quảng trường mỗi thành phố. Cô không dạy bằng giáo án, mà bằng trái tim — điều mà tôi chỉ cảm nhận được khi đã trưởng thành.

Tình bạn, những mùa tuyết trắng và nỗi nhớ quê hương
Những năm tháng ấy không chỉ có thầy cô, mà còn có những người bạn Nga chân thành, cởi mở. Họ không phân biệt tôi đến từ đâu, không cười khi tôi nói tiếng Nga chưa chuẩn, mà sẵn sàng giúp tôi từng chút một, từ tra cứu tài liệu, chỉ đường đến cách nướng thịt rừng sao cho đúng vị vào mùa hạ.
Tôi còn nhớ những buổi chiều trượt tuyết giữa rừng, tiếng cười vang vọng cả một góc trời trắng xóa. Có hôm, cả nhóm mang bóng vào rừng đá giữa tiết xuân còn lẫn tuyết. Có hôm trời mưa phùn, chúng tôi ngồi trong bếp chung của ký túc, nấu canh chua, cơm trắng rồi chia nhau ăn như ở nhà. Trong những ngày lễ Tết cổ truyền, nỗi nhớ gia đình trở nên cồn cào nhất, nhưng chính bạn bè và các thầy cô đã lấp đầy khoảng trống đó bằng những vòng tay ấm áp, những lời hỏi han giản dị.
Tôi vẫn nhớ ánh sáng vàng nhạt của những căn phòng học vào mùa đông, tiếng chuông tàu đêm rung nhẹ ở ga Ivanovo, hay mùi bánh mì nướng tỏa ra từ quán ăn gần trường. Tất cả những điều nhỏ bé ấy, chẳng thể ghi lại trong sách hay ảnh, nhưng đã ở lại trong tôi — thành hình một nước Nga rất thật, rất gần.
Ngọn lửa trong tim và hành trình trở về
Năm 2017, tôi về nước sau gần 10 năm gắn bó với xứ sở bạch dương. Nhưng duyên với nước Nga vẫn chưa dừng lại. Tôi được làm việc tại Trung tâm Nhiệt đới Việt-Nga — nơi tiếp tục kết nối tôi với những người bạn Nga, với công trình khoa học, với các đoàn công tác từ chính quê hương thứ hai của mình. Mỗi lần nghe tiếng Nga, tôi thấy lòng mình ấm lên như đang trở về mái trường cũ, trở về Ivanovo, trở về những năm tháng của tuổi trẻ.
Học bổng Nga đã cho tôi không chỉ là tri thức mà còn là một phần ký ức đẹp đẽ không thể phai mờ. Những ngày tháng ấy tôi đã sống trọn vẹn, học trọn vẹn và thương trọn vẹn. Có những buổi chiều ngồi trong văn phòng ở Hà Nội, nghe một bản nhạc Nga cũ, tôi vẫn thấy tim mình nghèn nghẹn — như thể đang đứng giữa một quảng trường xa xôi nào đó, nơi “Ngọn lửa bất tử” vẫn cháy rực, và những ký ức xưa thì chưa từng lụi tàn.
Nước Nga đã dạy tôi trưởng thành, dạy tôi biết ơn, dạy tôi sống bằng tất cả những gì mình có. Đến bây giờ, mỗi khi có ai hỏi về du học Nga, tôi vẫn mỉm cười — bởi tôi biết, mình đã từng có một thanh xuân rực rỡ như thế, giữa tuyết trắng, giữa tình người, giữa những năm tháng không thể nào quên.
Nguồn tin: Quân đội nhân dân


