Những mùa tuyết trắng còn đọng trong tim

Có những buổi chiều mưa Hà Nội làm lòng người bỗng se lại — không phải vì lạnh, mà vì nhớ. Nhớ một khoảng trời xa nơi tuyết rơi trắng xóa, nơi từng trang sách tiếng Nga được lật giở trong những căn phòng nhỏ ấm áp tình thầy trò. Tôi vẫn thường bảo với bạn bè rằng: thanh xuân của mình có mùi tuyết đầu mùa, mùi giấy cũ và cả mùi của nỗi nhớ. Nhớ nước Nga, nhớ cô Orekhova, và nhớ chính mình của năm tháng tuổi trẻ ấy.

Nhiều năm đã trôi qua từ ngày tôi rời Viện Pushkin, kết thúc gần một năm học chuyển tiếp tiếng Nga tại thủ đô Moscow. Ấy vậy mà có những ký ức chưa bao giờ mờ. Chỉ cần một tiếng chuông điện thoại, một tin nhắn hỏi han, hay đơn giản là một cơn mưa mùa hạ… là tôi lại thấy mình quay về, như chưa từng rời đi.

Tôi đã từng nghĩ, du học Nga sẽ là một trải nghiệm học thuật khô khan. Nhưng không, chính nơi ấy đã dạy tôi nhiều hơn mọi bài giảng: dạy tôi hiểu ngôn ngữ không chỉ nằm trong sách vở, mà còn sống động trong từng con người, từng mảnh đất, từng mùa tuyết trắng. Và người thầy lớn nhất của tôi nơi ấy — là cô.

Người phụ nữ nghiêm khắc và trái tim ấm áp

Tôi vẫn còn nhớ rõ cái ngày đầu tiên gặp cô Irina Aleksandrovna Orekhova — người phụ nữ mà chúng tôi vẫn gọi thân thương là “cô O.”. Khi đó, cô bước vào lớp với dáng vẻ nhanh nhẹn, ánh mắt sắc sảo và gương mặt gần như không biểu lộ cảm xúc. Khác xa hoàn toàn với hình dung của tôi về những cô giáo Nga phúc hậu và dịu dàng trong sách ảnh.

Cô nghiêm, rất nghiêm. Mỗi tiết học đều đúng giờ, mỗi bài kiểm tra đều yêu cầu cẩn thận và chỉn chu. Ngày đầu tiên, một bạn trong lớp đến muộn chỉ vài phút, cô đã nhắc ngay, rồi nhẹ nhàng nhưng thẳng thắn: “Tôi đi từ ngoại ô vào còn không muộn. Các em ở ký túc xá thì không có lý do gì.” Câu nói ấy tuy đơn giản nhưng đã theo tôi đến tận bây giờ — như một lời nhắc nhở về tác phong, về kỷ luật và sự tôn trọng dành cho người khác.

Thế nhưng, đằng sau sự nghiêm khắc ấy là một tấm lòng ấm áp đến lạ. Cô không nói nhiều lời yêu thương, nhưng lại luôn nhớ từng cái tên, từng gương mặt học trò Việt Nam. Mỗi khi có bạn ốm, cô đều hỏi thăm. Mỗi lần nghỉ lễ, cô lại dặn dò kỹ lưỡng như một người mẹ lo cho đám con xa nhà. Và chính sự khắt khe đầy yêu thương ấy đã khiến chúng tôi, những chuyển tiếp sinh chỉ học cùng cô chưa đầy một năm, lại thương cô nhiều đến thế.

Những bài học không chỉ nằm trong sách vở

Dưới sự dẫn dắt của cô Orekhova, việc học tiếng Nga không chỉ là ghi chép và làm bài tập. Cô dạy chúng tôi bằng phương pháp riêng, rất khác so với những gì chúng tôi từng biết ở nhà. Cô cho chúng tôi đọc báo, xem phim Nga cũ, kể chuyện, thảo luận, thậm chí… đi siêu thị để làm “bài tập về nhà”.

Tôi còn nhớ bài tập đầu tiên cô giao: đến cửa hàng, ghi lại tên các loại thực phẩm bằng tiếng Nga, mua thử một món, ăn, rồi hôm sau kể lại trải nghiệm của mình. Có lẽ nhờ những bài học rất đời ấy, mà chúng tôi đã gắn kết hơn với ngôn ngữ, với văn hóa, và với chính nước Nga.

Cô luôn khuyến khích chúng tôi trải nghiệm — không chỉ để học ngôn ngữ, mà để hiểu con người Nga, để thấm được nhịp sống nơi đây. Từ những buổi dạo quanh Quảng trường Đỏ đến các chương trình văn hóa địa phương, cô không bao giờ bỏ qua cơ hội để giúp chúng tôi khám phá. Nhờ cô, tôi hiểu rằng học ngôn ngữ là học cả một nền văn hóa, một tâm hồn, một cách nhìn đời.

Bên ngoài lớp học, cô còn là người góp phần quan trọng trong việc phổ biến tiếng Nga trên toàn thế giới. Là Tổng biên tập của tạp chí “Tiếng Nga ở nước ngoài”, là người tổ chức các khóa tập huấn cho giáo viên dạy tiếng, cô Orekhova không chỉ là một người thầy, mà là một sứ giả của văn hóa Nga. Và tôi — một trong hàng trăm, hàng ngàn sinh viên Việt Nam từng học dưới sự hướng dẫn của cô — luôn cảm thấy may mắn vì có được một đoạn đời cùng cô như thế.

Những kỷ niệm nhỏ như sợi chỉ đỏ nối dài tình cảm

Giữa lớp học, một ngày cuối tháng Mười, tuyết đầu mùa rơi trắng bên ngoài cửa sổ. Ai đó trong lớp reo lên vì thích thú. Cả đám mắt sáng rỡ. Nhưng không ai dám nói gì — vì cô đang giảng bài. Thế rồi cô bỗng dừng lại, mỉm cười hỏi: “Có thích tuyết không?”. Chúng tôi đồng thanh gật đầu. Cô gật đầu lại, rồi nói nhẹ: “Thế thì hôm nay nghỉ sớm. Nhớ mặc ấm, đeo găng tay, và đi chơi tuyết đi”. Đó là một trong những buổi chiều đẹp nhất của tôi ở Nga.

Tôi cũng chẳng thể quên kỳ thi cuối khóa năm ấy. Tôi hồi hộp bước vào phần vấn đáp, cô lật bài viết của tôi, chỉ ra hai lỗi nhỏ rồi bảo: “Nếu sửa được, tôi sẽ cho điểm 5.” Tôi sửa được. Và cô nói, “Điểm 5 này là cho cả quá trình nỗ lực của em.” Tôi đã suýt bật khóc. Những lời ấy, không phải điểm số, mới là điều tôi mang theo mãi suốt những năm sau đó.

Chúng tôi — những chuyển tiếp sinh, những người chỉ ở Moscow chưa đầy một năm — nhưng lại mang về quê hương rất nhiều hơn thế. Chúng tôi mang về những ký ức về người thầy nghiêm khắc mà đầy yêu thương, những buổi chiều tuyết trắng, những bài học cuộc sống… và mang theo một phần trái tim luôn hướng về nước Nga.

Khi những điều đẹp đẽ vẫn còn nguyên vẹn sau nhiều năm

Sau này, mỗi khi cô Orekhova sang Việt Nam công tác, đám học trò cũ lại rủ nhau đi thăm cô. Chúng tôi đã có công việc, có cuộc sống riêng, thậm chí có người đã trở thành cán bộ cao cấp, kỹ sư, giảng viên… Nhưng khi đứng trước cô, chúng tôi vẫn là những sinh viên năm nào, rụt rè, hồn nhiên và đầy lòng kính trọng.

Cô luôn nhớ tên từng đứa, hỏi thăm gia đình, công việc, cuộc sống. Vẫn ánh mắt ấy, giọng nói ấy — mà sao cứ khiến người ta muốn nghẹn lại. Đối với tôi, những gì cô dành cho chúng tôi không chỉ là kiến thức. Đó là một thứ tình cảm tinh tế, bền bỉ, không cần phô trương mà vẫn khiến người khác cảm thấy ấm áp.

Tôi nghĩ, mỗi người du học Nga đều mang theo trong tim mình một mảnh ký ức khác nhau. Có người là mùa thu vàng, có người là quán quen đầu ký túc, có người là thầy cô, bạn bè. Còn tôi, đó là cô Orekhova. Không chỉ là người dạy tôi tiếng Nga, mà là người dạy tôi trưởng thành.

Có lẽ chúng tôi chỉ là một chấm nhỏ trong hành trình hơn 40 năm giảng dạy của cô. Nhưng đối với tôi, một năm ấy, và người thầy ấy — là cả một phần đời.

Và như một người bạn tôi đã từng nói: “Ký ức về nước Nga yêu thương sẽ không trọn vẹn nếu thiếu cô Orekhova.” Còn với tôi, ký ức ấy sẽ còn ở lại mãi — như tuyết đầu mùa, như một mùa thanh xuân chưa từng phai.

Nguồn tin: Quân đội nhân dân