Cùng nhau kiến tạo tương lai với Học bổng Nga!
Khám phá cơ hội và vững bước vào tương lai với Học bổng du học Liên bang Nga.
Thỉnh thoảng, vào một buổi chiều yên tĩnh, khi nhạc Tchaikovsky vô tình ngân lên từ đâu đó, tôi lại thấy lòng mình chùng xuống như một vệt khói mỏng giữa mùa đông nước Nga. Cái cảm giác ấy — một chút lạnh, một chút trong trẻo, một chút cô đơn nhưng lấp lánh ánh sáng — luôn kéo tôi trở về những năm tháng cũ. Những ngày tôi còn là một sinh viên trẻ, rời đất nước, rời gia đình, mang theo hành trang mỏng manh của tuổi đôi mươi, để lên đường du học theo học bổng Nga, thực hiện giấc mơ làm báo của mình giữa thành phố Moskva cổ kính.
Có những ký ức không cần phải nhắc lại bằng lời, chỉ cần một mùi hương gợi nhớ, một tên gọi thân quen, hay một thoáng se lạnh như làn hơi tuyết, là đã đủ khiến mọi thứ ùa về. Trong ký ức đó, nổi bật nhất với tôi không phải là sự đồ sộ của Khoa Báo chí MGU hay những mùa tuyết phủ dày trắng xóa bên dòng sông Moskva, mà là hình bóng của một người thầy — người đã gieo vào lòng tôi và biết bao thế hệ sinh viên một tình yêu không phai với báo chí, với sự thật, với lòng dũng cảm của nghề làm báo.
Bắt đầu từ một chuyến tàu dài ngày và một giấc mơ chưa gọi thành tên
Tháng Tám năm ấy, tôi bước chân lên chuyến tàu liên vận quốc tế Hà Nội – Bắc Kinh – Moskva. Hành trình kéo dài hơn mười ngày, với những toa tàu nghiêng ngả và nhịp bánh sắt lặng lẽ, đưa tôi rời khỏi cái nắng oi ả của mùa hè phương Nam để đến với xứ sở của những đêm trắng và tiếng chuông nhà thờ xa vắng.
Đó là năm 1971, khi tôi vừa trúng tuyển đại học và được chọn cử đi học ngành báo chí tại Liên Xô theo học bổng chính phủ. Moskva khi ấy trong mắt tôi như một điều huyền bí. Những ngọn đèn vàng dọc đại lộ Arbat, những hàng cây trơ trụi mùa đông, những bức tượng đá phủ tuyết và đặc biệt là mái vòm màu xanh đậm của Trường Đại học Tổng hợp Lomonosov (MGU) — tất cả vừa lạ lẫm vừa thân quen, như thể tôi đã từng thấy chúng trong giấc mơ.
Chúng tôi, những sinh viên quốc tế, được học tiếng Nga tại khoa dự bị trước khi chính thức vào chuyên ngành. Đó là một năm đầy thử thách nhưng cũng tràn ngập háo hức. Cầm cuốn từ điển Nga-Việt dày cộp trong tay, tôi đánh vần từng âm tiết như một đứa trẻ học nói lần đầu. Mỗi chữ, mỗi câu học được là một bước tiến gần hơn đến ước mơ nghề báo và đến với nền văn hóa Nga mà tôi dần đem lòng yêu mến.
Thầy tôi — người giữ lửa cho những giấc mơ ngôn từ
Ngày tôi bước chân vào Khoa Báo chí MGU, tôi đã nghe các anh chị khóa trên nhắc đến thầy Yasen Nicolaievich Zasurski bằng một sự ngưỡng mộ lặng lẽ: “Ông ấy là một kho tàng tri thức sống,” ai đó đã nói với tôi như vậy, và đến giờ, tôi vẫn nghĩ câu ấy chưa đủ để lột tả hết con người ấy.
Thầy là một tượng đài thật sự, nhưng không hề xa cách. Mỗi khi bước vào giảng đường, không khí như chững lại. Thầy giảng bằng tiếng Nga, đôi khi xen tiếng Anh, tiếng Pháp, tùy vào nguồn tài liệu. Với tôi lúc đó, vốn ngôn ngữ chưa nhiều, nhưng ánh mắt và cách thầy nói đã đủ để tôi lặng người vì xúc động. Những bài giảng của thầy không chỉ về lịch sử báo chí thế giới hay văn học Mỹ, mà còn là những cuộc trò chuyện đầy suy tư về sứ mệnh của báo chí — như một người bạn lớn kể lại những điều mắt thấy tai nghe, bằng một trái tim đầy trải nghiệm.
Du học Nga, khi ấy, không chỉ là một cơ hội học tập, mà còn là hành trình mở mang tư duy và tâm hồn. Và người mở ra cánh cửa lớn nhất cho tôi chính là thầy Zasurski. Tôi nhớ có lần đang đọc sách trong thư viện, thầy bước tới, nhẹ nhàng vỗ vai tôi và nói: “Cố gắng em nhé!”. Chỉ một câu đơn giản, nhưng ấm áp và đủ để tôi mang theo suốt đời.
Những bài học không ghi trong giáo trình
Thầy có một trí tuệ hiếm thấy — điều đó ai cũng biết. Nhưng điều khiến tôi luôn xúc động, là cách thầy đối xử với chúng tôi: bình đẳng, nhẹ nhàng, và thấu hiểu. Trong những năm tháng chiến tranh, khi đất nước tôi còn bị Mỹ đánh phá ác liệt, thầy luôn hỏi han chúng tôi về tình hình ở nhà, về gia đình, về những mất mát mà chúng tôi giấu nhẹm trong ánh mắt.
Là sinh viên nước ngoài, chúng tôi không bao giờ cảm thấy lạc lõng khi ở bên thầy. Thầy lắng nghe cả những điều nhỏ nhặt: một cuốn sách cần mượn, một bài luận chưa hiểu, một câu hỏi lơ ngơ của sinh viên mới học tiếng Nga. Có lần, tôi lỡ dịch sai trong một bài luận về báo chí phương Tây, thầy không mắng, chỉ ngồi lại giảng giải từng từ, từng khái niệm, như thể thời gian với thầy lúc đó chẳng còn quan trọng nữa.
Thầy từng bảo: “Làm báo là phải biết nhiều, đọc nhiều, nghĩ nhiều.” Những lời ấy, tôi mang theo suốt hơn 40 năm làm báo sau này. Trải qua bao vị trí, từ phóng viên đến biên tập viên, rồi tổng biên tập, tôi càng hiểu lời thầy thấm thía đến thế nào. Báo chí không phải là công việc của một ngày, mà là hành trình học hỏi suốt đời.
Một ngày trở về, tìm lại mùa tuyết cũ
Năm 2012, tôi trở lại Moskva trong cuộc gặp mặt toàn cầu của cựu sinh viên Liên Xô – Nga. Tôi tìm về Khoa Báo chí và gặp lại thầy. Thầy vẫn thế, vẫn ngồi giữa “núi” sách, vẫn nói chuyện bằng một trí tuệ khiến tôi nể phục và xúc động. Dù tuổi đã cao, thầy vẫn giảng bài, vẫn chủ trì hội đồng khoa học, vẫn viết sách.
Khi ấy, tôi tặng thầy một món quà nhỏ từ Việt Nam, và thầy đưa tôi xem Huân chương Hữu nghị mà Nhà nước Việt Nam trao tặng. “Thầy yêu Việt Nam” thầy nói, giọng chậm rãi nhưng ánh mắt sáng rỡ. Thầy hỏi kỹ về công việc của tôi, về các đồng nghiệp, về cả tòa soạn báo tôi đang làm việc. Tôi thấy trong thầy không chỉ là sự quan tâm, mà là một tình yêu thật sự dành cho đất nước và con người Việt Nam.
Những năm sau đó, tôi vẫn có dịp trở lại Moskva, thăm lại khoa, gặp gỡ bạn bè cũ, và mỗi lần như thế, bước chân tôi đều đưa về khu giảng đường năm xưa. Có những hành lang dường như không thay đổi, những cầu thang gỗ cũ kỹ vẫn vang tiếng bước chân, và đâu đó trong không gian, tôi vẫn thấy giọng thầy vang lên, rõ ràng, sâu sắc như thuở nào.
Từ tổ ấm ấy, những cánh chim bay khắp năm châu
Năm 2019, một cuộc triển lãm ảnh mang tên “Nơi ấy nước Nga” được tổ chức tại Hà Nội. Chúng tôi — những cựu sinh viên Khoa Báo chí MGU, giờ đã là những nhà báo trưởng thành — gặp lại nhau, cùng chia sẻ những ký ức, những kỷ niệm, và cùng tưởng nhớ về người thầy vĩ đại của chúng tôi.
Thầy Yasen, người mà cả thế giới báo chí kính trọng, không chỉ là một nhà giáo, mà là một người cha nghề nghiệp. Tôi nhớ mãi câu nói của một bạn cựu sinh viên người Thụy Sĩ: “Trên thế giới có hàng nghìn nhà báo là những chú gà con bước ra từ cái tổ của Yasen.” Cái tổ ấy, dưới bầu trời xứ tuyết, đã ấp ủ biết bao nhiêu khát vọng, đã dạy chúng tôi cách cầm bút bằng cả trí tuệ và lương tâm.
Hôm nay, khi tôi viết những dòng này, Moskva chắc lại đang chuyển mùa. Tuyết có thể đã phủ kín những con đường cũ, nhưng trong tôi, hình ảnh người thầy ấy — và cả quãng đời du học sinh xa xứ — vẫn ấm áp như một ngọn lửa nhỏ giữa mùa đông.
Nguồn tin: Quân đội nhân dân
