Cùng nhau kiến tạo tương lai với Học bổng Nga!
Khám phá cơ hội và vững bước vào tương lai với Học bổng du học Liên bang Nga.
Ngày 30/11/2021 tại Việt Nam, các cơ quan hữu quan trong lĩnh vực giáo dục và khoa học đã cùng nhìn lại quá trình hợp tác lâu dài giữa Việt Nam và Liên bang Nga trong lĩnh vực đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Sự kiện được tổ chức trong bối cảnh quan hệ hợp tác song phương giữa hai nước tiếp tục được củng cố và mở rộng, trong đó giáo dục và đào tạo được xác định là lĩnh vực ưu tiên chiến lược, đặc biệt thông qua các chương trình học bổng Nga, các thỏa thuận liên chính phủ và giao lưu đại học.
Những bước đầu trong đào tạo công dân Việt Nam tại Liên Xô
Ngay từ đầu thế kỷ XX, nước Nga – sau này là Liên Xô – đã đón tiếp những người Việt Nam đầu tiên đến học tập và nghiên cứu. Dưới sự bảo trợ của Quốc tế Cộng sản, khoảng 60 sinh viên Việt Nam đã được đào tạo tại các cơ sở giáo dục như Đại học Cộng sản lao động Phương Đông. Trong số đó có nhiều lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của cách mạng Việt Nam như Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trần Phú, Lê Hồng Phong, Hà Huy Tập, nhà cách mạng Nguyễn Thị Minh Thái, Viện sĩ Nguyễn Khánh Toàn, Giáo sư Trần Văn Giàu…
Sau khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1950, hợp tác trong lĩnh vực giáo dục đã bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ hơn. Năm học 1951–1952, đoàn sinh viên và thực tập sinh đầu tiên gồm 21 người Việt Nam được cử sang Liên Xô để học tập các ngành: nông nghiệp, luyện kim, cơ khí, hóa học, kiến trúc, luật… Tiếp đó, năm 1953, thêm 49 sinh viên tiếp tục được cử đi đào tạo tại các trường đại học của Liên Xô. Ngày 30/10/1952, trong thư gửi Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô I.V. Stalin, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết:
Chúng tôi muốn gửi tới Liên Xô học tập 50 – 100 người, đã được học 9 năm ở Việt Nam, trong đó có cả đảng viên và không đảng viên, độ tuổi của họ là từ 17 – 22 tuổi.
Từ thập niên 1960, số lượng du học sinh Việt Nam tăng nhanh, bao gồm ba nhóm chính: sinh viên, nghiên cứu sinh và thực tập sinh dân sự; học viên các trường quân sự; và cán bộ Đảng, Chính phủ. Đáng chú ý, năm 1972, Khoa tiếng Nga được thành lập tại Đại học Ngoại ngữ Hà Nội, giúp nâng cao chất lượng đào tạo sơ bộ và tăng khả năng hòa nhập của sinh viên Việt Nam tại Liên Xô.
Thành tựu đáng kể của hợp tác giáo dục Việt – Nga
Trong giai đoạn từ năm 1951 đến trước khi Liên Xô tan rã (1991), khoảng 30.000 công dân Việt Nam đã được đào tạo tại các trường đại học, trung cấp chuyên nghiệp và dạy nghề của Liên Xô. Khoảng 2.000 người bảo vệ thành công luận án phó tiến sĩ, và 200 người bảo vệ luận án tiến sĩ. Trong vòng 15 năm sau đó, thêm 20.000 sinh viên Việt Nam tốt nghiệp từ các trường đại học của Liên bang Nga, thông qua các hiệp định mới hoặc trên cơ sở tự túc.
Từ năm 2002, việc đào tạo công dân Việt Nam tại Nga được triển khai thông qua chương trình “hỗ trợ đào tạo” theo Hiệp định liên chính phủ. Các chương trình học bổng toàn phần được phân bổ mỗi năm cho Việt Nam, bao gồm chi phí học tập, sinh hoạt, đi lại, nhà ở và bảo hiểm y tế.
Năm 2013, hai nước ký kết Hiệp định mới tại Hà Nội, kéo dài hiệu lực đến năm 2022, tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc tiếp tục mở rộng quy mô hợp tác.
Theo số liệu năm 2021, có khoảng 6000 sinh viên Việt Nam đang theo học tại Liên bang Nga, với khoảng 50% học tại Moskva, 10% tại Saint Petersburg, phần còn lại tại các thành phố khác. Trong đó, khoảng 30% học ngành kỹ thuật, 20% học kinh tế, tài chính, quản lý, 15% học tiếng Nga, 10% học khoa học tự nhiên, 5% học y khoa, còn lại là các ngành xã hội, nhân văn, nghệ thuật và nông nghiệp.
Mối liên kết bền chặt giữa các đại học Việt Nam và Nga
Quan hệ giữa các trường đại học Nga và các cơ sở giáo dục tại Việt Nam ngày càng sâu rộng. Trong đó, các đối tác chính phía Việt Nam bao gồm: Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Kỹ thuật Lê Quý Đôn, Đại học Ngoại thương Hà Nội, Viện Hải dương học Việt Nam, Viện Khoa học và Công nghệ Mỏ,…
Một số trường đại học Nga nổi bật có đông sinh viên Việt Nam theo học là: Đại học Kinh tế Nga mang tên Plekhanov, Đại học Hữu nghị các dân tộc Nga, Đại học Xây dựng Moskva,…
Để tiếp tục đẩy mạnh du học Nga, hàng năm, các cuộc thi Olympic tiếng Nga được tổ chức tại Việt Nam, trong đó thí sinh đoạt giải được ưu tiên xét tuyển vào các trường đại học Nga. Đồng thời, các hoạt động giới thiệu văn hóa và ngôn ngữ Nga cũng được triển khai nhằm thu hút giới trẻ Việt Nam tiếp cận hệ thống giáo dục Nga.
Những thách thức và định hướng khắc phục
Dù số lượng sinh viên Việt Nam du học Nga hiện nay vẫn ở mức cao, nhưng đã có sự sụt giảm đáng kể so với thời kỳ trước. Một số nguyên nhân chính bao gồm: mối quan hệ kinh tế Việt – Nga giảm sút, thiếu thông tin chính thống tại Việt Nam về học bổng Nga, lo ngại về an toàn cá nhân tại nước sở tại, và xu hướng học bằng tiếng Anh tại các nước phương Tây để dễ xin việc hơn sau tốt nghiệp.
Bên cạnh đó, số lượng giảng viên người Nga biết tiếng Việt còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng hỗ trợ sinh viên Việt Nam hòa nhập. Để khắc phục tình trạng này, hai nước đã tăng cường hoàn thiện khuôn khổ pháp lý thông qua hàng loạt thỏa thuận:
- Hiệp định hợp tác văn hóa và khoa học năm 1993;
- Thỏa thuận hợp tác giáo dục năm 2005;
- Hiệp định đào tạo công dân Việt Nam trong các trường đại học Nga năm 2002;
- Hiệp định đối tác chiến lược trong giáo dục, khoa học và công nghệ năm 2014.
Các chính sách khuyến khích sinh viên Việt Nam chọn du học Nga cũng được mở rộng, như cung cấp tài liệu giảng dạy bằng cả tiếng Nga và tiếng Anh, bảo đảm cơ hội việc làm sau tốt nghiệp (đặc biệt trong ngành dầu khí, nơi hợp tác Việt – Nga rất mạnh), và hỗ trợ sinh viên thông qua các hội sinh viên Việt Nam tại Nga.
Vai trò của cộng đồng và tổ chức xã hội
Hiệp hội cựu sinh viên Việt Nam từng học tập tại Liên Xô và Cộng đồng các Quốc gia Độc lập (SNG) có vai trò quan trọng trong việc duy trì mối quan hệ hợp tác giáo dục giữa hai nước. Họ là cầu nối trong việc quảng bá học bổng chính phủ Nga, tổ chức giao lưu, hội thảo, và hỗ trợ sinh viên mới sang Nga học tập.
Cùng với đó, các hội sinh viên tại từng trường đại học cũng giúp tân sinh viên thích nghi môi trường mới, nâng cao chất lượng học tập, phát triển kỹ năng ngôn ngữ và hội nhập văn hóa bản địa.
Nguồn tin: Tạp chí Quản lý nhà nước
