Chiều ngày 10/5/2025, tại Trường Đại học Hà Nội, chương trình nghệ thuật đặc biệt mang tên “Ca khúc Việt lời Nga” đã diễn ra trong không khí trang trọng và xúc động. Sự kiện được tổ chức nhằm tri ân Nhà giáo ưu tú, Dịch giả Lê Đức Mẫn – người tiên phong trong việc chuyển ngữ các ca khúc Việt Nam sang tiếng Nga, đồng thời góp phần kết nối văn hóa hai quốc gia Việt Nam – Liên bang Nga thông qua âm nhạc. Đây cũng là hoạt động có ý nghĩa đặc biệt, nhân dịp kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt – Nga, và hướng tới các sự kiện lịch sử trọng đại: Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5) và Chiến thắng phát xít (9/5).
Chương trình có sự tham dự của các vị khách quốc tế đến từ Đại sứ quán Nga, Pakistan và Belarus; đại diện Nhà trường gồm PGS.TS Phạm Ngọc Thạch – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng Trường; PGS.TS Nguyễn Văn Trào – Hiệu trưởng; cùng đông đảo cán bộ, giảng viên, sinh viên và cựu sinh viên, đặc biệt là từ Khoa tiếng Nga.
Trường Đại học Hà Nội: Ghi nhận đóng góp của dịch giả âm nhạc hàng đầu
Trong bài phát biểu khai mạc chương trình, Hiệu trưởng Nguyễn Văn Trào đã bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với Nhà giáo ưu tú Lê Đức Mẫn, người có nhiều đóng góp thầm lặng trong suốt hơn ba thập niên giảng dạy, nghiên cứu và chuyển ngữ ca khúc. Ông nhận định: “Thầy có đủ mọi yếu tố mà một dịch giả âm nhạc cần có: sự tinh thông, am hiểu ngôn ngữ Việt – Nga, tình yêu với đất nước và con người, tâm hồn thi sĩ, và sự đồng cảm với văn hóa hai bên. Mỗi ca khúc do thầy dịch là một minh chứng cho sự đồng điệu giữa hai nền văn hóa.”

Chia sẻ thêm về hành trình đầy thử thách của mình, dịch giả Lê Đức Mẫn khiêm tốn cho biết: “Tôi gặp không ít khó khăn trong ba khía cạnh: ngôn ngữ, văn hoá và âm nhạc. Đơn cử khi dịch bài Hò kéo pháo, tôi từng loay hoay với từ ‘hò’ – cho đến khi liên tưởng tới bài dân ca Hò kéo thuyền trên sông Volga của Nga. Chuyển ngữ âm nhạc là giữ cho lời hát không chỉ đúng nghĩa, mà còn vang đúng nhịp, truyền đúng cảm.”
Ca khúc Việt lời Nga: Nỗ lực bảo tồn và lan tỏa văn hóa
Chị Phạm Hải Yến, cựu sinh viên Khoa tiếng Nga, đại diện Ban tổ chức chương trình cho biết: “Chúng tôi tổ chức chương trình không chỉ để bày tỏ lòng tri ân sâu sắc đến người thầy đáng kính – thầy Lê Đức Mẫn, mà còn mong muốn giới thiệu rộng rãi kho tàng âm nhạc Việt Nam đến với cộng đồng quốc tế qua ngôn ngữ Nga. Đây là nỗ lực của các thế hệ học trò nhằm tiếp nối tâm huyết và công trình văn hoá mà thầy Lê Đức Mẫn đã lặng lẽ vun đắp suốt hơn 30 năm.”

Thông điệp chương trình còn được lan tỏa qua cảm nhận của sinh viên trẻ. Bạn Nguyễn Thị Hoài Thu – sinh viên năm 2, Khoa tiếng Nga chia sẻ: “Khi học và nghe những bài hát Việt Nam được dịch sang tiếng Nga bởi thầy Mẫn, em cảm nhận được sự kết nối văn hoá rất rõ ràng. Đó không chỉ là học ngoại ngữ, mà là học cách yêu hơn đất nước mình, và hiểu hơn một đất nước khác.”
Âm nhạc – ngôn ngữ kết nối hai dân tộc
Trong suốt chương trình, nhiều ca khúc Việt Nam nổi tiếng được trình bày bằng cả tiếng Việt và tiếng Nga, mang đến một trải nghiệm độc đáo cho người tham dự. Những bản nhạc như Bài ca Hồ Chí Minh, Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui, hay Chiều đông Matxcơva không chỉ làm sống dậy ký ức lịch sử, mà còn thể hiện sự giao thoa tinh tế giữa hai nền văn hóa âm nhạc.

Sự kiện không chỉ dừng lại ở khía cạnh nghệ thuật, mà còn góp phần nhấn mạnh vai trò của học bổng Nga, du học Nga, và đào tạo ngôn ngữ Nga trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực và giao lưu văn hóa. Đây là minh chứng cho thành quả của các chương trình học bổng toàn phần, học bổng hiệp định giữa hai quốc gia – nơi những cựu sinh viên như thầy Lê Đức Mẫn đã trở về và tiếp tục cống hiến cho nền văn hóa nước nhà.
Nguồn tin: Trường Đại học Hà Nội


