Tôi vẫn nhớ rất rõ những buổi chiều đầu thu, khi gió mơn man trên những hàng bạch dương vàng úa, mặt hồ phản chiếu bầu trời xám trong veo của nước Nga. Đó không phải là ký ức đơn lẻ, mà là cảm giác bao trùm, sâu sắc và khó gọi tên — thứ cảm giác chỉ có thể đến khi một vùng đất không chỉ là nơi ta từng sống, mà đã trở thành một phần máu thịt. Tôi không sinh ra ở Nga. Nhưng bằng một cách nào đó, tâm hồn tôi đã lớn lên ở đó. Từng trang sách, từng mùa đông tuyết phủ, từng cánh tay dịu dàng của thầy cô, từng lời nói đầu tiên bằng tiếng Nga — tất cả in hằn nơi trái tim. Mỗi lần nhắc đến du học Nga, tôi lại như thấy chính mình của tuổi mười lăm, tay…

Vào năm 1967, trong lúc Liên Xô đang ghi dấu ấn trên bản đồ khoa học vũ trụ thế giới, một sinh viên Việt Nam khiêm tốn nhưng đầy nội lực đã góp mặt trong một sứ mệnh khoa học đặc biệt tại vùng cực Bắc khắc nghiệt của Trái Đất. Đó là bà Nguyễn Thị Kim Thoa, khi ấy đang là sinh viên ngành Vật lý Đại học Tổng hợp Lomonosov. Dưới sự hướng dẫn của nữ giáo sư Troitskaya, bà Thoa không chỉ góp phần vào các nghiên cứu tiên phong về Từ quyển Trái Đất mà còn trở thành người Việt Nam đầu tiên sinh sống, làm việc và nghiên cứu trong điều kiện địa lý đặc biệt tại Bắc Cực – một đóng góp âm thầm nhưng có ý nghĩa lớn với khoa học Việt Nam và thế giới. Nghiên cứu tại Bắc Cực và dấu…